Αναζήτηση

Go

Εκπαιδευτικά προγράμματα

Το Μουσείο μας υπήρξε το πρώτο στη Θεσσαλονίκη που εφάρμοσε ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 στους χώρους του, αλλά και στις σχολικές αίθουσες ειδικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα για παιδιά, το οποίο ανέλαβε ομάδα εθελοντριών οδηγών και εκπαιδευτριών του Σώματος Ελληνίδων Οδηγών.

Τα εκπαιδευτικά μας προγράμματα στηρίζονται στη βασική μας αντίληψη ότι το Μουσείο αποτελεί έναν χώρο, όπου ο πολιτισμός όχι μόνο προβάλλεται, αλλά και συν-δημιουργείται.

Η συμμετοχή σε όλα τα εκπαιδευτικά προγράμματα κοστίζει 2€ / μαθητή.

Αποτυπώσεις της Μνήμης

Σύνταξη και επιμέλεια εκπαιδευτικού προγράμματος:
Σταυρούλα Μαυρογένη, Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΑ.ΜΑΚ., Διευθύντρια ΚΕΜΙΤ

Κοινό: Τάξεις Α΄-Στ΄Δημοτικού, Α΄-Γ΄ Γυμνασίου
Αριθμός ατόμων: Ένα σχολικό τμήμα (μέχρι 25 μαθητές)
Τόπος: Το σχολείο, το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Αποτυπώσεις της Μνήμης» παρουσιάζεται η διαθεματική προσέγγιση που μπορούν να προσλάβουν από τις επισκέψεις τους σχολικές τάξεις στην εκθέση του Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα με τίτλο «Αποτυπώσεις της μνήμης». Η έκθεση του Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, θα φιλοξενηθεί κατά το σχολικό έτος 2018-2019 στην Αίθουσα Αλέξανδρου Χαΐτογλου στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα. Μέσα από αντιπροσωπευτικά έργα τέχνης των καθηγητών της Σχολής Καλών Τεχνών περιγράφονται τα δεινά και οι συνέπειες του πολέμου με αφορμή την επέτειο 100 χρόνων από τη λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, του πιο καταστροφικού, μέχρι τότε, στην παγκόσμια ιστορία πολέμου. Στα έργα γίνεται προσπάθεια να αποτυπωθεί το συναίσθημα της μνήμης των προσφύγων, καθώς αυτό μετουσιώνεται σε έναν κεντρικό τόπο ανάμνησης. Ξεκινά από τη δραματική μετακίνηση των πληθυσμών σε όλη την Ευρώπη, μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τις αγωνιώδεις προσπάθειες των ανθρώπων να βρουν μια συνθήκη βίου στη νέα κατάσταση. Ο τρόπος που διαμορφώνουν την ταυτότητά τους σμιλεύεται σταδιακά, καθώς προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην εμπειρία του παρελθόντος και την καινούρια αλήθεια του παρόντος. Η προσδοκία για μια νέα αρχή, η επιθυμία αποφυγής της λήθης, η ανάγκη για να θεμελιώσουν εκ νέου τη ζωή τους, αποτελεί βασικό τους μέλημα. Η μνήμη τους δεν είναι άυλη· συνδέεται με φορείς, θεσμούς, ήθη και έθιμα, είναι αποτέλεσμα της πολιτικής βούλησης και των δικτύων, στα οποία κινήθηκαν όσοι πρωταγωνίστησαν στη διαμόρφωσή της. Η εικαστική παραγωγή με την παρέμβασή της, δημιουργεί έναν ανεξάρτητο και συμβολικό χώρο, στον οποίο επαναπροσδιορίζονται, τόσο οι ανθρώπινες σχέσεις, όσο και το κοινωνικό τους πλαίσιο.

Όσον αφορά το ίδιο το Μουσείο του Μακεδονικού Αγώνα αυτό στεγάζεται σε ένα από τα κυριότερα ιστορικά κτίρια της Θεσσαλονίκης. Κτίστηκε το 1893 σε σχέδια του Γερμανού αρχιτέκτονα Ερνέστου Τσίλλερ και ήταν το Ελληνικό Προξενείο έως τους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-1913 και την ενσωμάτωση της Μακεδονίας στο ελληνικό κράτος οπότε και το προξενείο έπαψε να λειτουργεί. Έγινε γνωστό ως «Κέντρο» των ελληνικών οργανώσεων στη Μακεδονία, ενώ φιλοξένησε έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες προξένους, τον Λάμπρο Κορομηλά. Το κτίριο μετά τη διάλυση της υπηρεσίας του προξενείου λειτούργησε σαν Τράπεζα, μετατράπηκε σε ενοριακό κέντρο και μετέπειτα σε σχολείο. Το 1978 κρίθηκε διατηρητέο μνημείο, αποκαταστάθηκε και μετατράπηκε σε Μουσείο του Μακεδονικού Αγώνα.

Στο κτίριο του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, λειτουργεί από το 1986 το Κέντρο Έρευνας Μακεδονικού Αγώνα, το οποίο μετονομάστηκε το 1999 σε Κέντρο Έρευνας Μακεδονικής Ιστορίας και Τεκμηρίωσης (ΚΕΜΙΤ). Το ΚΕΜΙΤ διατηρεί εξειδικευμένη βιβλιοθήκη και ηλεκτρονική βάση δεδομένων, συλλέγει και επεξεργάζεται αρχειακό υλικό, δημοσιεύει μονογραφίες και έρευνες, οργανώνει σεμινάρια και συνέδρια, παρέχει πληροφορίες και αποδεικτικά έγγραφα σε ενδιαφερόμενους ενώ κατά κύριο λόγο προάγει τους ακαδημαϊκούς στόχους του ιδρύματος με όλα τα πιθανά μέσα.

Ως θέμα, η επίσκεψη των σχολείων στο ιστορικό αυτό μνημείο, προσφέρει στα παιδιά εκτός από ένα ταξίδι στην ιστορία και τη δυνατότητα ενεργοποίησης και προώθησης της δημιουργικότητάς τους, την επαφή τους με το αρχειακό υλικό του Κ.Ε.Μ.Ι.Τ. και την κατανόηση του διαχρονικού ζητήματος της έννοιας «Πρόσφυγας» Το πρόγραμμα συνδέεται με θεμελιώδεις διαθεματικές έννοιες όπως η ιστορία, η μνήμη, η τέχνη, η πληροφορία, η επικοινωνία, η δομή, η οργάνωση και η αλληλεπίδραση.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η εξοικείωση των παιδιών με την ιστορία μπορεί να καλλιεργήσει τη φαντασία και την ευρηματικότητά τους, το συναίσθημα, τη δημιουργικότητα και την καλλιτεχνική τους δεξιότητα. Συμβάλλει επίσης στη σύνθετη και πολλαπλή καλλιέργεια: γλωσσική, γνωσιακή, καλλιτεχνική, δραματική, συναισθηματική.

Από την πλευρά τους, η μνήμη και η μνημόνευση, η ποίηση, η τέχνη, η τεχνολογία, η τοπιογραφία, η ανθολογία και τα σύμβολα, είναι εργαλεία που μπορούν να μετατρέψουν εξ’ ολοκλήρου την επίσκεψή σε κάποιο ιστορικό μνημείο ή τη ξενάγηση σε βιωματικό γεγονός. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Αποτυπώσεις της Μνήμης» προσφέρει μια σειρά μαθητοκεντρικών δραστηριοτήτων.

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

Η επίδραση της ιστορίας στα παιδιά μάς οδηγεί να αναγνωρίσουμε τις μουσειακές εκθέσεις και τα ιστορικά κτίρια όχι μόνο ως μνημεία, αλλά και ως εργαλεία μάθησης μέσα από μία διαφορετική προσέγγιση, αυτή της ζωής. Το παιδιά αναζητούν, μαθαίνουν, εμπνέονται και μεταδίδουν τα δικά τους μηνύματα, γράφουν ποίηση, βλέπουν πίνακες ζωγραφικής και αυτοεπιβεβαιώνονται, καθώς μοιράζονται τις νεοαποκτηθείσες γνώσεις και τις δημιουργίες τους με την υπόλοιπη τάξη ή την οικογένειά τους.

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση των δραστηριοτήτων γίνεται με ευθύνη της ομάδας και στοχεύει κυρίως στην ολοκλήρωση του έργου που έχει επιλεχθεί. Η επιλογή της μεθόδου αυτής για τη διερεύνηση του εν λόγω θέματος έγινε λόγω των πλεονεκτημάτων που αυτή παρουσιάζει:
• Επιτρέπει πρωτοβουλίες αναφορικά με το σχεδιασμό, την πορεία και τον τρόπο δουλειάς.
• Προσφέρει ίσες ευκαιρίες ενεργούς συμμετοχής στους μαθητές, άσχετα από τις επιδόσεις τους.
• Δίνει την ευκαιρία για ομαδική και βιωματική μάθηση με την παράλληλη σύσφιξη των σχέσεων ανάμεσα στους μαθητές.

Η διαθεματική προσέγγιση που αναπτύσσεται μέσα από τη μέθοδο project στο πλαίσιο του προγράμματος έχει σκοπό να βοηθήσει τους μαθητές και τις μαθήτριες να αναπτύξουν νέες δεξιότητες, κριτική σκέψη και ουσιαστική εμπλοκή στην αναζήτηση της γνώσης και της ιστορίας.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Αποτυπώσεις της Μνήμης» αναπτύσσεται σε δύο σκέλη. Το πρώτο σκέλος αποτελεί η επίσκεψη και η ξενάγηση των μαθητών στην έκθεση του Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού. Το δεύτερο σκέλος αφορά την επίσκεψη και την ξενάγηση στο κτίριο του Μουσείου του Μακεδονικού Αγώνα ως ιστορικό μνημείο και την έρευνα που θα διεξάγουν οι ίδιοι οι μαθητές στο Κέντρο Έρευνας Μακεδονικής Ιστορίας και Τεκμηρίωσης σχετικά με τα ιστορικά μνημεία της πόλης, τη λογοτεχνική και την εικαστική παραγωγή της.

Πρώτη Ενότητα:
Τα ιστορικά μνημεία και ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος στην Ελλάδα.

Συζήτηση, αναζήτηση και εύρεση πληροφοριών σχετικά με τον Α΄ και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπως και με τους στρατιωτικούς τάφους και τα αντίστοιχα μνημεία στην Ελλάδα.

Συμπλήρωση χρονοδιαγράμματος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ελλάδα από το 1915 μέχρι το 1919, εύρεση αρχείων, ιστοριών, πληροφοριών και φωτογραφικού υλικού σχετικών με τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και παρουσίαση στο μουσείο. Η έρευνα μπορεί να γίνει στηβιβλιοθήκη, το φωτογραφικό αρχείο και τη βάση δεδομένων του ΚΕΜΙΤ.

Δεύτερη Ενότητα:
Ερευνώντας τους πολεμικούς τάφους στην Ελλάδα.

Έρευνα στη βιβλιοθήκη του ΚΕΜΙΤ για βιβλία και φωτογραφικό υλικό, καθώς και στη βάση δεδομένων της Κοινοπολιτειακής Επιτροπής Στρατιωτικών Τάφων.

Σελίδα Internet: www.cwgc.org

Τρίτη Ενότητα:
Ποιος είμαι; Βασικός άξονας ο άνθρωπος.

1) Εύρεση και επιλογή ενός στρατιώτη ή μίας νοσοκόμας, ενός πρόσφυγα. Καταγραφή πληροφοριών για αυτόν/ αυτή.

2) Ανάγνωση ξένης και ελληνικής λογοτεχνίας σχετικά με τον πόλεμο, τον πρόσφυγα και καταγραφή σκέψεων.

Τέταρτη Ενότητα:
Μνήμη: Προβολή σχετικών διαφανειών για την απεικόνιση του πρόσφυγα στην Τέχνη.

Οι μαθητές έρχονται σε επαφή με εικαστικά έργα κορυφαίων καλλιτεχνών, που με το έργο τους "πολέμησαν" τα αίτια και τους υπαίτιους που προκάλεσαν και τον Α΄ και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Τα παιδιά αφού διερεύνησαν το ζήτημα πόλεμος-προσφυγιά-ρατσισμός, πειραματίζονται με σύγχρονες μορφές τέχνης και έκφρασης. Σχολιασμός φωτογραφιών και πινάκων ζωγραφικής των εκθέσεων και αναφορά στην ισότητα: Όλοι οι νεκροί πολέμου μνημονεύονται ισότιμα, ανεξάρτητα από τη φυλή, τη θρησκεία, τη στρατιωτική ή την κοινωνική τους τάξη. (Εγκατάσταση στο χώρο, αποδόμηση – αναδόμηση εικόνας, χρήση οπτικοακουστικών μέσων, όπως ήχο/εναλλασσόμενη εικόνα σε προβολή, performance). Η δράση γίνεται είτε στο χώρο του Μουσείου είτε στο σχολείο.

Ερωτήσεις: Τι απεικονίζει η φωτογραφία ή ο πίνακας ζωγραφικής; Υπάρχουν Έλληνες ζωγράφοι που έκαναν έργα σχετικά με τον πόλεμο; Τι είναι η μνήμη; Είναι σημαντικό να θυμόμαστε αυτούς που πέθαναν και γιατί; Πρέπει όλοι να μνημονεύονται με τον ίδιο τρόπο;

3) Πληροφορίες για τη Διεθνή Αμνηστία
Σελίδα Internet: https://www.amnesty.gr/

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Για τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας ενός εκπαιδευτικού προγράμματος σε σχέση με την ιστορία και τα μνημεία της πόλης επιβάλλεται να υπάρχει ένα οργανωμένο πλαίσιο ξεναγήσεων και διαδραστικών δραστηριοτήτων προκειμένου να εξάψει το ενδιαφέρον και την ευαισθησία των μαθητών.
Κύριοι στόχοι του εκπαιδευτικού προγράμματος «Αποτυπώσεις της Μνήμης» είναι αφενός οι μαθητές να μπορέσουν να γνωρίσουν κάποια από τα μουσεία και τα ιστορικά μνημεία της Θεσσαλονίκης, ερχόμενοι σε άμεση επαφή με την ιστορική, αισθητική, καλλιτεχνική και ψυχοθεραπευτική διάστασή τους, αφετέρου να ασκηθούν στη χρήση του προφορικού και γραπτού λόγου, μέσω της επεξεργασίας των πληροφοριών και των κειμένων, όπως και των έργων τέχνης, αλλά και μέσω της ενασχόλησης με την ποίηση και την ανθολογία.
Πολύ σημαντική είναι επίσης η ευαισθητοποίηση των παιδιών ως προς τις έννοιες πόλεμος/ειρήνη, θάνατος/ζωή, θυσία, μνήμη, προσφυγιά, μετανάστης, ρατσισμός. Στόχος μας είναι η εξοικείωση με τη διαδικασία της έρευνας, της άντλησης στοιχείων και πληροφοριών, καθώς και με τον τρόπο αξιοποίησής τους, αλλά και η έκφραση μέσα από καλλιτεχνικές δραστηριότητες, όπως η ζωγραφική, το θέατρο και η λογοτεχνία.
Συμπερασματικά, οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι η συμμετοχή μαθητών σε τέτοιου είδους διαδραστικά εκπαιδευτικά προγράμματα τονώνει πάντα την αυτενέργεια των συμμετεχόντων και καλλιεργεί ένα κλίμα συνεργασίας, καθώς τα παιδιά παρατηρούν και μελετούν την πορεία και την εξέλιξη της ιστορίας και κατά συνέπεια της ίδιας της ζωής.

Η Θεσσαλονίκη Θυμάται

Σύνταξη και επιμέλεια εκπαιδευτικού προγράμματος:
Σταυρούλα Μαυρογένη, Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΑ.ΜΑΚ., Διευθύντρια ΚΕΜΙΤ

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα: Η Θεσσαλονίκη Θυμάται - Επισκέπτομενοι τα νεκροταφεία της Κοινοπολιτειακής Επιτροπής Στρατιωτικών Τάφων και τα μνημεία πολέμου της Ελλάδας

Σύμπραξη του Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και του Βρετανικού Συμβουλίου

Κοινό: Τάξεις Α΄ - ΣΤ΄ Δημοτικού
Αριθμός ατόμων: Ένα σχολικό τμήμα (μέχρι 25 μαθητές)
Τόπος: Το σχολείο, το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, τα Συμμαχικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια (Ζέιτενλικ) της οδού Λαγκαδά

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Η Θεσσαλονίκη Θυμάται- Επισκέπτομενοι τα νεκροταφεία της Κοινοπολιτειακής Επιτροπής Στρατιωτικών Τάφων και τα μνημεία πολέμου της Ελλάδας», παρουσιάζεται η διαθεματική προσέγγιση που μπορούν να προσλάβουν από τις επισκέψεις σχολικών τάξεων στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, στο ερευνητικό του κέντρο (ΚΕΜΙΤ), καθώς και από τις επισκέψεις στα νεκροταφεία της Κοινοπολιτειακής Επιτροπής Στρατιωτικών Τάφων στην Ελλάδα.

Όσον αφορά το ίδιο το Μουσείο του Μακεδονικού Αγώνα αυτό στεγάζεται σε ένα από τα κυριότερα ιστορικά κτίρια της Θεσσαλονίκης. Κτίστηκε το 1893 σε σχέδια του Γερμανού αρχιτέκτονα Ερνέστου Τσίλλερ και ήταν το Ελληνικό Προξενείο έως τους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-1913 και την ενσωμάτωση της Μακεδονίας στο ελληνικό κράτος οπότε και το προξενείο έπαψε να λειτουργεί. Έγινε γνωστό ως «Κέντρο» των ελληνικών οργανώσεων στη Μακεδονία, ενώ φιλοξένησε έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες προξένους, τον Λάμπρο Κορομηλά. Το κτίριο μετά τη διάλυση της υπηρεσίας του προξενείου λειτούργησε σαν Τράπεζα, μετατράπηκε σε ενοριακό κέντρο και μετέπειτα σε σχολείο. Το 1978 κρίθηκε διατηρητέο μνημείο, αποκαταστάθηκε και μετατράπηκε σε Μουσείο του Μακεδονικού Αγώνα.

Στο κτίριο του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, λειτουργεί από το 1986 το Κέντρο Έρευνας Μακεδονικού Αγώνα το οποίο μετονομάστηκε το 1999 σε Κέντρο Έρευνας Μακεδονικής Ιστορίας και Τεκμηρίωσης (ΚΕΜΙΤ). Το ΚΕΜΙΤ διατηρεί εξειδικευμένη βιβλιοθήκη και ηλεκτρονική βάση δεδομένων, συλλέγει και επεξεργάζεται αρχειακό υλικό, δημοσιεύει μονογραφίες και έρευνες, οργανώνει σεμινάρια και συνέδρια, παρέχει πληροφορίες και αποδεικτικά έγγραφα σε ενδιαφερόμενους ενώ κατά κύριο λόγο προάγει τους ακαδημαϊκούς στόχους του ιδρύματος με όλα τα πιθανά μέσα.

Η Κοινοπολιτειακή Επιτροπή Στρατιωτικών Τάφων δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου για να διασφαλίσει τη μνημόνευση των ανδρών και των γυναικών των δυνάμεων της κοινοπολιτείας που πέθαναν κατά τη διάρκεια των δύο παγκόσμιων πολέμων. Σήμερα, η Κοινοπολιτειακή Επιτροπή Στρατιωτικών Τάφων τιμά τη μνήμη 1.700.000 ανδρών και γυναικών που έδωσαν τις ζωές τους στους δύο Παγκοσμίους Πολέμους, φροντίζοντας τους τάφους και τα μνημεία τους.

Ως θέμα, η επίσκεψη εκθέσεων και ιστορικών μνημείων, προσφέρει στα παιδιά εκτός από ένα ταξίδι στην ιστορία, αλλά και τη δυνατότητα ενεργοποίησης και προώθησης της δημιουργικότητάς τους. Το πρόγραμμα συνδέεται με θεμελιώδεις διαθεματικές έννοιες όπως η ιστορία, η μνήμη, η τέχνη, η πληροφορία, η επικοινωνία, η δομή, η οργάνωση και η αλληλεπίδραση.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η εξοικείωση των παιδιών με την ιστορία μπορεί να καλλιεργήσει τη φαντασία και την ευρηματικότητά τους, το συναίσθημα, τη δημιουργικότητα και την καλλιτεχνική τους δεξιότητα. Συμβάλλει επίσης στη σύνθετη και πολλαπλή καλλιέργεια: γλωσσική, γνωσιακή, καλλιτεχνική, δραματική, συναισθηματική.

Από την πλευρά τους, η μνήμη και η μνημόνευση, η ποίηση, η τέχνη, η τεχνολογία, η τοπιογραφία, η ανθολογία και τα σύμβολα, είναι εργαλεία που μπορούν να μετατρέψουν εξ’ ολοκλήρου την επίσκεψή σε κάποιο ιστορικό μνημείο ή τη ξενάγηση σε βιωματικό γεγονός. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Η Θεσσαλονίκη Θυμάται- Επισκεπτόμενοι τα νεκροταφεία της Κοινοπολιτειακής Επιτροπής Στρατιωτικών Τάφων και τα μνημεία πολέμου της Ελλάδας» προσφέρει μια σειρά μαθητοκεντρικών δραστηριοτήτων.

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

Η επίδραση της ιστορίας στα παιδιά μάς οδηγεί να αναγνωρίσουμε τις μουσειακές εκθέσεις και τα ιστορικά κτίρια και νεκροταφεία όχι μόνο ως πολεμικά – ιστορικά μνημεία, αλλά και ως εργαλεία μάθησης μέσα από μία διαφορετική προσέγγιση, αυτή της ζωής. Το παιδιά αναζητούν, μαθαίνουν, εμπνέονται και μεταδίδουν τα δικά τους μηνύματα, γράφουν ποίηση, βλέπουν πίνακες ζωγραφικής και αυτοεπιβεβαιώνονται καθώς μοιράζονται τις νεοαποκτιθείσες γνώσεις και τις δημιουργίες τους με την υπόλοιπη τάξη ή την οικογένειά τους.

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Η υλοποίηση του εκπαιδευτικού προγράμματος γίνεται με τη μέθοδο project. Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση των δραστηριοτήτων γίνεται με ευθύνη της ομάδας και στοχεύει κυρίως στην ολοκλήρωση του έργου που έχει επιλεχθεί. Η επιλογή της μεθόδου αυτής για τη διερεύνηση του εν λόγω θέματος έγινε λόγω των πλεονεκτημάτων που αυτή παρουσιάζει:

  • Επιτρέπει πρωτοβουλίες αναφορικά με το σχεδιασμό, την πορεία και τον τρόπο δουλειάς.
  • Προσφέρει ίσες ευκαιρίες ενεργούς συμμετοχής στους μαθητές, άσχετα από τις επιδόσεις τους.
  • Δίνει την ευκαιρία για ομαδική και βιωματική μάθηση με την παράλληλη σύσφιξη των σχέσεων ανάμεσα στους μαθητές.
Η διαθεματική προσέγγιση που αναπτύσσεται μέσα από τη μέθοδο project στο πλαίσιο του προγράμματος έχει σκοπό να βοηθήσει τους μαθητές και τις μαθήτριες να αναπτύξουν νέες δεξιότητες, κριτική σκέψη και ουσιαστική εμπλοκή στην αναζήτηση της γνώσης και της ιστορίας.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Η Θεσσαλονίκη Θυμάται - Επισκεπτόμενοι τα νεκροταφεία της Κοινοπολιτειακής Επιτροπής Στρατιωτικών Τάφων και τα μνημεία πολέμου της Ελλάδας» αναπτύσσεται σε τρία σκέλη. Το πρώτο σκέλος αποτελεί η επίσκεψη και η ξενάγηση των μαθητών στα Συμμαχικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια (Ζέτινλικ) της οδού Λαγκαδά. Το δεύτερο σκέλος αφορά την επίσκεψη και την ξενάγηση στο κτίριο του Μουσείου του Μακεδονικού Αγώνα ως ιστορικό μνημείο και την έρευνα που θα διεξάγουν οι ίδιοι οι μαθητές στο Κέντρο Έρευνας Μακεδονικής Ιστορίας και Τεκμηρίωσης σχετικά με τα ιστορικά μνημεία της πόλης, τη λογοτεχνική και την εικαστική παραγωγή της εποχής και τα νεκροταφεία της Κοινοπολιτειακής Επιτροπής Στρατιωτικών Τάφων στην Θεσσαλονίκη. Τρίτο και τελευταίο σκέλος, σχετίζεται με την επίσκεψη των παιδιών στο Βρετανικό Νεκροταφείο της Μίκρας, στην Καλαμαριά.

Πρώτη Ενότητα: Τα ιστορικά μνημεία, η Κοινοπολιτειακή Επιτροπή Στρατιωτικών Τάφων και η Ελλάδα.

Συζήτηση, αναζήτηση και εύρεση πληροφοριών σχετικά με τον Α΄ και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και με τους στρατιωτικούς τάφους και τα αντίστοιχα μνημεία στην Ελλάδα.

Ερωτήσεις: Έχετε επισκεφθεί στρατιωτικούς τάφους ή στρατιωτικά μνημεία στην Ελλάδα; Ξέρετε που βρίσκονται οι στρατιωτικοί τάφοι του Α’ και του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην πόλη σας; Τι πληροφορίες βρήκατε;/ Τι μάθατε σχετικά με τον Α’ και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο;

Λογισμικό: Internet Explorer.

1 Διδακτική ώρα.

Δεύτερη Ενότητα: Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος στην Ελλάδα.

Συμπλήρωση χρονοδιαγράμματος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ελλάδα από το 1915 μέχρι το 1919, εύρεση αρχείων, ιστοριών, πληροφοριών και φωτογραφικού υλικού σχετικών με τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και παρουσίαση στο μουσείο. Η έρευνα μπορεί να γίνει στην βιβλιοθήκη, το φωτογραφικό αρχείο και την βάση δεδομένων του ΚΕΜΙΤ.

Λογισμικό: Internet Explorer, Word, PowerPoint.

2 Διδακτικές ώρες.

Τρίτη Ενότητα: Ερευνώντας τους πολεμικούς τάφους στην Ελλάδα.

Έρευνα στην βιβλιοθήκη του ΚΕΜΙΤ για βιβλία και φωτογραφικό υλικό και στη βάση δεδομένων της Κοινοπολιτειακής Επιτροπής Στρατιωτικών Τάφων.

Ερωτήσεις: Ποιών η μνήμη τιμάται στο Βρετανικό Νεκροταφείο της Μίκρας, στην Καλαμαριά; -Το Μνημείο της Μίκρας τιμά τη μνήμη περίπου 500 νοσοκόμων, αξιωματικών και αντρών που πέθαναν μεταφερόμενοι από νοσοκομειακά πλοία που χάθηκαν στην Μεσόγειο. Ποια ήταν τα ονόματα των πλοίων αυτών;

Λογισμικό: Internet Explorer.

Σελίδα Internet: www.cwgc.org

1 Διδακτική ώρα.

Τέταρτη Ενότητα: Ποιος είμαι;

  1. Εύρεση και επιλογή ενός στρατιώτη ή μίας νοσοκόμας του οποίου η μνήμη τιμάται στο Βρετανικό Νεκροταφείο της Μίκρας, και καταγραφή πληροφοριών για αυτόν/ αυτή.
  2. Ανάγνωση ξένης και ελληνικής λογοτεχνίας σχετικά με τον πόλεμο και καταγραφή σκέψεων.

Ερωτήσεις: Τι πιστεύει ο συγγραφέας για τον πόλεμο; Υπάρχουν Έλληνες συγγραφείς οι οποίοι έγραψαν για τον πόλεμο; Ποιες είναι οι ομοιότητες και ποιες οι διαφορές μεταξύ του τρόπου με τον οποίο κατέγραψαν τις εμπειρίες τους;

2 Διδακτικές Ώρες

Πέμπτη Ενότητα: Μνήμη

  1. Σχολιασμός φωτογραφιών και πινάκων ζωγραφικής των εκθέσεων και αναφορά στην ισότητα: Όλοι οι νεκροί πολέμου μνημονεύονται ισότιμα, ανεξάρτητα από τη φυλή, τη θρησκεία, τη στρατιωτική ή την κοινωνική τους τάξη.
    Ερωτήσεις: Τι απεικονίζει η φωτογραφία ή ο πίνακας ζωγραφικής; Υπάρχουν Έλληνες ζωγράφοι που έκαναν έργα σχετικά με τον πόλεμο; Τι είναι η μνήμη; Είναι σημαντικό να θυμόμαστε αυτούς που πέθαναν και γιατί; Πρέπει όλοι να μνημονεύονται με τον ίδιο τρόπο;
  2. Εύρεση και σχολιασμός των συμβολισμών διαφόρων λουλουδιών και της τελετουργίας, καθώς και δημιουργία ποιήματος, πίνακα ζωγραφικής ή τελετουργικού στεφανιού για να κατατεθούν στους τάφους των πεσόντων.
    Ερωτήσεις: Μπορείτε να βρείτε τι συμβολίζουν αυτά τα λουλούδια (παπαρούνες, γαρύφαλλα, μη με λησμόνει, τουλίπες, δάφνες, κ.α.) και πως χρησιμοποιούνται για τη μνήμη των πεσόντων; Ποια σύμβολα και ποια λουλούδια χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα και την Βρετανία για τη μνήμη των πεσόντων και γιατί;
  3. Πληροφορίες για τη φιλανθρωπική οργάνωση “Never Such Innocence” και πρόσκληση στα παιδιά να στείλουν ποιήματσ, ζωγραφιές ή τραγούδια εμπνευσμένα από τα γεγονότα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.
    Λογισμικό: Internet Explorer
    Σελίδα Internet: www.neversuchinnocence.com
  4. Σχεδιασμός της επίσκεψης στο Βρετανικό Νεκροταφείο της Μίκρας.
    Ερωτήσεις: Τι θα κάνετε για να τιμήσετε τη Μνήμη των πεσόντων κατά την επίσκεψή σας στο Βρετανικό Νεκροταφείο της Μίκρας; (διοργάνωση εκδήλωσης, παρουσίαση, ανάγνωση ποίησης, κατάθεση στεφανιού, μουσική κ.α.) Δουλέψτε μαζί για να σχεδιάσετε την επίσκεψή σας.
    4 Διδακτικές ώρες.

Έκτη Ενότητα: Επισκεπτόμενοι τα νεκροταφεία και τα μνημεία πολέμου.

Επίσκεψη στο Βρετανικό Νεκροταφείο της Μίκρας. Χρήση του σχεδίου του νεκροταφείου προκειμένου να γίνει η περιήγηση στον χώρο.

Ερωτήσεις: Μπορείτε να βρείτε τον τάφο του στρατιώτη ή της νοσοκόμας για τον οποίο γράψατε στην ενότητα 4;

2 Διδακτικές Ώρες. (;)

Έβδομη Ενότητα: Δραστηριότητες Μνήμης στο νεκροταφείο.

  1. Αποτύπωση της επίσκεψης που έγινε στην ενότητα 5, λήψη φωτογραφιών και δημιουργία κολάζ, κατάθεση λουλουδιών. Ερωτήσεις: Ζωγραφίστε κάποια από τα σύμβολα που βρήκατε πάνω στους στρατιωτικούς τάφους. Βρήκατε διαφορετικά θρησκευτικά σύμβολα;
  2. Δημιουργία παρουσίασης για την τάξη ή την οικογένεια σχετικά με την επίσκεψη στους στρατιωτικούς τάφους του νεκροταφείου, με ιδιαίτερη σημασία στις εμπειρίες και τα συναισθήματα που αποκόμισαν τα παιδιά. Η παρουσίαση μπορεί να γίνει και πάλι στον χώρο του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα.

Ερωτήσεις: Θα επισκεφτείτε τους τάφους των πεσόντων ξανά; Θα μιλήσετε για την επίσκεψή σας σε άλλους;

2 Διδακτικές Ώρες (;)

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Για τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας ενός εκπαιδευτικού προγράμματος σε σχέση με την ιστορία και τα μνημεία της πόλης επιβάλλεται να υπάρχει ένα οργανωμένο πλαίσιο ξεναγήσεων και διαδραστικών δραστηριοτήτων προκειμένου να εξάψει το ενδιαφέρον και την ευαισθησία των μαθητών.

Κύριοι στόχοι του εκπαιδευτικού προγράμματος «Η Θεσσαλονίκη Θυμάται- Επισκεπτόμενοι τα νεκροταφεία της Κοινοπολιτειακής Επιτροπής Στρατιωτικών Τάφων και τα μνημεία πολέμου της Ελλάδας» είναι αφενός οι μαθητές να μπορέσουν να γνωρίσουν κάποια από τα μουσεία και τα ιστορικά μνημεία της Θεσσαλονίκης, ερχόμενοι σε άμεση επαφή με την ιστορική, αισθητική, καλλιτεχνική και ψυχοθεραπευτική διάστασή τους, αφετέρου να ασκηθούν στη χρήση του προφορικού και γραπτού λόγου, μέσω της επεξεργασίας των πληροφοριών και των κειμένων, αλλά και μέσω της ενασχόλησης με την ποίηση και την ανθολογία.

Πολύ σημαντική είναι επίσης η ευαισθητοποίηση των παιδιών ως προς τις έννοιες του πολέμου και της ειρήνης, του θανάτου και κυρίως της ζωής, της θυσίας, της μνήμης και της ιστορίας, η εξοικείωση με τη διαδικασία της έρευνας, της άντλησης στοιχείων και πληροφοριών καθώς και με τον τρόπο αξιοποίησής τους και η έκφραση μέσα από καλλιτεχνικές δραστηριότητες όπως η ζωγραφική και η λογοτεχνία.

Συμπερασματικά, οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι η συμμετοχή μαθητών σε τέτοιου είδους διαδραστικά εκπαιδευτικά προγράμματα τονώνει πάντα την αυτενέργεια των συμμετεχόντων και καλλιεργεί ένα κλίμα συνεργασίας, καθώς τα παιδιά παρατηρούν και μελετούν την πορεία και την εξέλιξη της ιστορίας, και κατά συνέπεια της ίδιας της ζωής.

Μοντερνισμός και παράδοση στο Θέατρο Σκιών

Σύνταξη και επιμέλεια εκπαιδευτικού προγράμματος: Σταυρούλα Μαυρογένη, Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΑ.ΜΑΚ., Διευθύντρια ΚΕΜΙΤ

Κοινό: Τάξεις Α΄-Στ΄Δημοτικού, Α΄-Γ΄ Γυμνασίου και Α΄-Β΄ Λυκείου.
Αριθμός ατόμων: Ένα σχολικό τμήμα (μέχρι 25 μαθητές)
Τόπος: Το σχολείο και το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα.
Κρατήσεις: Τηλεφωνικά στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα Μοντερνισμός και Παράδοση στο Θέατρο Σκιών του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα παρουσιάζεται μια διαθεματική προσέγγιση του Καραγκιόζη. Μέρος της λαϊκής μας παράδοσης, ο Καραγκιόζης, αποτέλεσε και αποτελεί ακόμα και στις μέρες μας τον κύριο χαρακτήρα λαϊκής σοφίας, εξυπνάδας, πονηριάς αλλά και διασκέδασης, σκορπίζοντας το γέλιο σε μικρούς και μεγάλους.

Το πρόγραμμα συνδέεται με έννοιες, όπως: η πληροφορία πάνω στην παράδοση, η επικοινωνία, η οργάνωση και η αλληλεπίδραση στο πλαίσιο του σχηματισμού ομάδας, η αναζήτηση στερεοτύπων ως προς τις έμφυλες ταυτότητες, τη διαθεματικότητα, τη διακειμενικότητα.

ΘΕΜΑ

Διαθεματική προσέγγιση του Καραγκιόζη μέσα από «το παιχνίδι» των Νέων Τεχνολογιών

Κεντρικός άξονας του εκπαιδευτικού προγράμματος αποτελεί το eShadow, μια πρωτότυπη και εν εξελίξει ερευνητική εργασία του εργαστηρίου MUSIC. Πρόκειται για μια εφαρμογή ηλεκτρονικού και διαδραστικού θεάτρου σκιών εμπνευσμένη από το παραδοσιακό ελληνικό Θέατρο Σκιών, ένα εκπαιδευτικό εργαλείο που έχει ως στόχο την εξοικείωση των μαθητών με την λαϊκή τέχνη του Καραγκιόζη καθώς και τη δημιουργία μιας γέφυρας επικοινωνίας μεταξύ των γενεών.

Μια ζωντανή παράσταση Καραγκιόζη εμπεριέχει το στοιχείο της άμεσης και αμφίδρομης επικοινωνίας καραγκιοζοπαίχτη και θεατών. Είναι κατά κάποιο τρόπο συνδημιουργοί της παράστασης, αφού μπορούν να επέμβουν, να εκφράσουν την άποψή τους, ακόμα και να προειδοποιήσουν τον ήρωα για επικείμενο κίνδυνο. Η ενεργή συμμετοχή των θεατών είναι κεντρικό στοιχείο και του eShadow, χάρη στο οποίο οι μαθητές θα έχουν την ευκαιρία να πειραματιστούν και να δημιουργήσουν μία μικρή ολοκληρωμένη παράσταση Καραγκιόζη.

Εικαστική δημιουργία

Στο πλαίσιο προγράμματος οι μαθητές θα έρθουν σε επαφή με φιγούρες του καραγκιόζη όχι και τόσο γνωστές στο ευρύ κοινό καθώς και τη χρήση τους μέσα στην ιστορία της τέχνης και της παράδοσης πάντα με γνώμονα τη διαμόρφωση της εθνικής και κοινωνικής παράδοσης. Χάρη σε αυτή τη γνώση θα μπορέσουν να αντιστοιχίσουν ιστορικά δεδομένα, κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, καθώς και το ρόλο της Τέχνης στη δόμηση της εθνικής συνείδησης.

Δημιουργική Γραφή

Με τη χρήση του μαθήματος της λογοτεχνίας της Α΄ Γυμνασίου και την αξιοποίηση παράλληλων κειμένων των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, Βαλκανικής Χερσονήσου και Μεσογείου, εξοικειώνονται οι μαθητές με τις τεχνικές παραγωγής λόγου και ιδιαίτερα του προφορικού λόγου, «ντοπιολαλιά», αναδεικνύοντάς τον σε βασικό στοιχείο επικοινωνίας.

Κριτήρια επιλογής θέματος

Η επίδραση του Καραγκιόζη στους μαθητές λειτουργεί όχι μόνο ως θέαμα – ψυχαγωγία, αλλά και ως εργαλείο μάθησης μέσα από ένα διαφορετικό «παιχνίδι». Ο Καραγκιόζης έχει τη δυνατότητα να ενεργοποιήσει τους μαθητές και να προωθήσει τη δημιουργικότητά τους: ζωγραφίζουν, βρίσκουν τους δικούς του τρόπους μίμησης, δημιουργούν αυθόρμητους διαλόγους, εμπνέονται και μεταδίδουν τα δικά του μηνύματα, αυτοεπιβεβαιώνονται δίνοντας ζωή με την κίνηση στις φιγούρες, παίζουν και αυτοσχεδιάζουν και δημιουργούν τις δικές του ιστορίες.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Στο σχολείο:

Εικαστικά: Εύρεση και επιλογή φιγούρων.
Γλώσσα: Προφορικός Λόγος - Γραπτός Λόγος. Σύνδεση μορφής-περιεχομένου, παραγωγή ατομικού νοήματος, επίδραση του κειμένου στον αναγνώστη.
Λογοτεχνία: Αξιοποίηση λογοτεχνικών κειμένων, εντοπισμός της «οπτικής γωνίας» του ανώνυμου δημιουργού.
Ιστορία: Εύρεση ιστορικών στοιχείων της γέννησης και της εξέλιξης του Θεάτρου Σκιών και των περιοχών προέλευσης των ηρώων. Εύρεση φιγούρων σε άλλα μέρη του κόσμου (Ταϊλάνδη, Κίνα, Τουρκία κ.α.)
Πληροφορική: Λειτουργική ένταξη νέων τεχνολογιών στην πράξη.
Μουσική: Εύρεση μουσικής υπόκρουσης της θεατρικής παράστασης.
Project: Αξιοποίηση όλων των παραπάνω για την υποστήριξη της θεματολογίας του μαθήματος Project.
Θεματική εβδομάδα: Αξιοποίηση του εργαλείου στην προσέγγιση των τριών ενοτήτων της θεματικής εβδομάδας: α) διατροφή και ποιότητα ζωής, β)πρόληψη του εθισμού και των εξαρτήσεων και γ) έμφυλες ταυτότητες.

Στο μουσείο:

  1. Η επαφή με το εργαλείο eShadow και αξιοποίηση του χώρου (έντυπο υλικό και χρήση υπολογιστών) του Κέντρου Έρευνας Μακεδονικής Ιστορίας και Τεκμηρίωσης (ΚΕΜΙΤ)
  2. Μελέτη των χαρακτήρων του Θεάτρου Σκιών, ως προς τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους και της καταγωγής τους σε σχέση με το ντύσιμο, τα τραγούδια, την ντοπιολαλιά και τα μουσικά μοτίβα που συνοδεύουν την εμφάνισή τους στον μπερντέ.
  3. Δημιουργία και παρουσίαση ενός κειμένου διαλόγου με τους ήρωες του Θεάτρου Σκιών.
  4. Δυνατότητα παρακολούθηση από τους μαθητές και ζωντανής παράστασης πίσω από την σκηνή, έτσι ώστε να ανακαλύψουν τους τρόπους και τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται για να «ζωντανέψει» ο Καραγκιόζης.
  5. Παρουσίαση του πρωτόλειου υλικού.
  6. Έκθεση των έργων των μαθητών στο χώρο του Μουσείου.

Εικόνες από το πρόγραμμα:

Θεσσαλονίκη: Μεταμορφώσεις μιας πόλης

Η νεότερη ιστορία της Θεσσαλονίκης ξετυλίγεται ζωντανά στα μάτια των παιδιών μέσα από δραματοποίηση, παιχνίδια και προκλήσεις.

Τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν το παρελθόν της πόλης, να εξοικειωθούν με την μετάβασή της από πόλη μιας αυτοκρατορίας σε συμπρωτεύουσα ενός εθνικού κράτους, να αντιμετωπίσουν κριτικά την έννοια της πολυπολιτισμικότητας, να βιώσουν τις μυρωδιές, τους ήχους και τις ιστορίες της πόλης μέσα από τα μνημεία της, στα οποία δίνουν τις δικές τους αφηγήσεις.

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Θεσσαλονίκη: Μεταμορφώσεις μιας πόλης» στηρίζεται στην ιδέα της προβολής της ιστορίας της πόλης της Θεσσαλονίκης και αποσκοπεί στο να γνωρίσουν οι μαθητές την καθημερινή ζωή της πόλης εκείνη την εποχή και τις άγνωστες στιγμές της. Η νεότερη ιστορία της Θεσσαλονίκης ξετυλίγεται ζωντανά μπροστά στα μάτια των παιδιών μέσα από δραματοποίηση, παιχνίδια και προκλήσεις.

Αρχικά, τα παιδιά ντύνονται με καπέλα της εποχής και χωρίζονται σε μικρές ομάδες προκειμένου να κατανοήσουν την πολυπολιτισμικότητα της πόλης. Γίνονται Έλληνες, Οθωμανοί, Εβραίοι, Βούλγαροι, Φράγκοι. Συζητούν με τον μουσειοπαιδαγωγό και μαθαίνουν πλήθος στοιχείων για την κάθε εθνοτική ομάδα, την περιοχή διαμονής στην Θεσσαλονίκη, τις γλώσσες, τα επαγγέλματα, τις ασχολίες και τα χαρακτηριστικά τους. Τέλος, κάθε ομάδα είναι υπεύθυνη για την δημιουργία και την παρουσίαση ενός μικρού θεατρικού, με σκοπό να γίνουν φανερά τα χαρακτηριστικά κάθε εθνότητας στην υπόλοιπη τάξη.

Στόχος του συγκεκριμένου προγράμματος λοιπόν, είναι να έχουν τα παιδιά την ευκαιρία να γνωρίσουν το παρελθόν της πόλης, να εξοικειωθούν με την μετάβασή της από πόλη μιας αυτοκρατορίας σε συμπρωτεύουσα ενός εθνικού κράτους, να αντιμετωπίσουν κριτικά την έννοια της πολυπολιτισμικότητας, να βιώσουν τις μυρωδιές, τους ήχους και τις ιστορίες της πόλης μέσα από τα μνημεία της, στα οποία δίνουν τις δικές τους αφηγήσεις.

Εικόνες από το πρόγραμμα:

Σχεδιασμός - ανάπτυξη προγράμματος: Περσεφόνη Γ. Καραμπάτη

Αποκρυπτογραφώντας τον Μακεδονικό Αγώνα

Κρυμμένα μηνύματα και καλά φυλαγμένα μυστικά περιμένουν την αποκρυπτογράφισή τους. Τα παιδιά μέσα από ένα συναρπαστικό παιχνίδι γρίφων ανακαλύπτουν τη μυστική φύση του Μακεδονικού Αγώνα επιστρατεύοντας τη φαντασία και τη λογική τους!

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Αποκρυπτογραφώντας τον Μακεδονικό Αγώνα» απευθύνεται σε παιδιά τρίτης, τετάρτης και πέμπτης δημοτικού. Πρόκειται για ένα συναρπαστικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα κατά το οποίο οι μαθητές έχουν την δυνατότητα να ξεναγηθούν στους χώρους του Μουσείου παίζοντας συγχρόνως ένα διαδραστικό παιχνίδι γρίφων και αινιγμάτων.

Αφού καθοριστούν με σαφήνεια οι στόχοι και οι κανόνες αυτού του ιδιαίτερου παιχνιδιού από τους εμψυχωτές, τα παιδιά χωρίζονται σε δυο μικρότερες ομάδες και μεταμορφώνονται σε μακεδονομάχους, διατηρώντας τα ελληνικά τους ονόματα, έτσι ώστε να αποφεύγεται η αρνητική αίσθηση για τον «γείτονα». Σε κάθε ομάδα ένας μαθητής ορίζεται ως αρχηγός, υιοθετεί το ψευδώνυμο ενός γνωστού μακεδονομάχου όπως Καπετάν Μίκης Ζέζας ή Καπετάν Νικηφόρος και εκτός από το να κρατά την σφραγίδα της ομάδας και να σημειώνει τους πόντους που μαζεύουν από τις διάφορες δραστηριότητες, είναι υπεύθυνος και για τον συντονισμό της ομάδας, την τήρηση της ησυχίας κ.α. Οι μικροί μακεδονομάχοι, λοιπόν, ξεναγούνται στο μουσείο, γνωρίζουν όμως όλους τους χώρους του μόνοι τους καθώς ψάχνουν για την λύση των γρίφων και των αινιγμάτων, έρχονται σε επαφή με τον μυστικό κώδικα των μακεδονομάχων και καλούνται να αποκρυπτογραφήσουν κρυμμένα μηνύματα και καλά φυλαγμένα μυστικά.

Στο πρόγραμμα οι μαθητές συζητούν με τους εμψυχωτές για θέματα σχετικά με την επιστήμη της ιστορίας, την διαδικασία αποκρυπτογράφησης κωδικών και την διατήρηση εγγράφων έως την έκθεσή τους στο μουσείο. Οι στόχοι του εκπαιδευτικού προγράμματος είναι να κατανοήσει ο μαθητής τον τρόπο που τα έγγραφα του παρελθόντος, βοηθούν στην άντληση πληροφοριών και στην ερμηνεία των γεγονότων, καθώς και το ρόλο του μουσείου (μελέτη, καταγραφή, αποθήκευση, φύλαξη και έκθεση).

Σχεδιασμός - ανάπτυξη προγράμματος: Περσεφόνη Γ. Καραμπάτη

Ταξιδεύοντας στο χρόνο πάνω σε μία πένα και ένα …ποντίκι! (2003 – σήμερα)

Το πρόγραμμα καλεί τα παιδιά σ’ ένα ταξίδι στο χρόνο μέσα από πορείες και στάσεις που επιζητούν το κριτικό κοίταγμα της Ιστορίας.

Με συντροφιά την πένα των Μακεδονομάχων τα παιδιά επεξεργάζονται κατά ομάδες θεματικές ενότητες μέσα στη σχολική αίθουσα και τη μετατρέπουν σε ερευνητικό κέντρο. Κατόπιν, επισκέπτονται το μουσείο, όπου τα ίδια πια ως ξεναγοί παρουσιάζουν τοθέμα τους χρησιμοποιώντας τα εκθέματα του χώρου. Τέλος, το ερευνητικό κέντρο του μουσείου ανοίγει τις πόρτες του και τα αρχεία του και δείχνει πώς η νέα τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει στην έρευνα.

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Ταξιδεύοντας στο χρόνο πάνω σε μία πένα και ένα …ποντίκι!» απευθύνεται σε μαθητές πέμπτης, έκτης δημοτικού και πρώτης, δευτέρας και τρίτης γυμνασίου. Σε αυτό τα ίδια τα παιδιά καλούνται να γίνουν οι μικροί ξεναγοί των συμμαθητών τους.

Ο εκπαιδευτικός, αφού έρχεται στο Μουσείο, προμηθεύεται πέντε φακέλους που έχουν τους ακόλουθους τίτλους: «Ο βάλτος των Γιαννιτσών», «Μορφές του Μακεδονικού Αγώνα», «Παύλος Μελάς», «Το κτήριο του Μουσείου του Μακεδονικού Αγώνα» και «Η εκπαίδευση στη Μακεδονία». Οι φάκελοι αυτοί περιέχουν ένα ιστορικό πλαίσιο, ένα κείμενο σχετικό με το θέμα που διαπραγματεύεται ο φάκελος γραμμένο από ιστορικό και ένα κείμενο «πηγή» όπως απομνημονεύματα, γράμματα κα. Ο εκπαιδευτικός χωρίζει τους μαθητές του σε ομάδες και τους αναθέτει από μια ενότητα. Με αυτό τον τρόπο και μέσα από το υλικό που έχουν στα χέρια τους, οι μαθητές, ανάλογα την τάξη που βρίσκονται και τις δυνατότητες της κάθε ομάδας δημιουργούν την δική τους ξενάγηση. Αφού τοποθετηθούν στο χώρο και στο χρόνο, στη συνέχεια οι μαθητές σε ρόλο μουσειολόγου μελετούν και καταγράφουν αντικείμενα της έκθεσης με σκοπό να κατανοήσουν την εργασία του μουσειολόγου και να εξοικειωθούν με την παρατήρηση των εγγράφων και την ερμηνευτική διαδικασία. Μέσα από την εργασία σε ομάδες και με τη βοήθεια των φύλλων εργασίας τα παιδιά κατανοούν την αξία της συνεργασίας και καλούνται να ασκήσουν την κριτική τους σκέψη. Ακόμη, συμμετέχουν σε δημιουργικές δραστηριότητες και έτσι καλλιεργούν τη φαντασία και τη δημιουργικότητά τους και αποκτούν την εμπειρία μιας ευχάριστης και εποικοδομητικής επίσκεψης στο Μουσείο.

Ο στόχος του εκπαιδευτικού προγράμματος είναι να προσεγγίσουν οι μαθητές τον χώρο και την έννοια του μουσείου, να μάθουν να παρατηρούν τα αντικείμενα και τα έγγραφα και να αντλούν πληροφορίες από αυτά, να προχωρούν στην ερμηνεία και την αξιολόγηση των πληροφοριών για την καθημερινή ζωή στον χώρο της Μακεδονίας την εποχή του μακεδονικού Αγώνα και να εργαστούν ομαδικά.

Εικόνες από το πρόγραμμα:

Με τον τρόπο αυτόν τα παιδιά εξοικειωνονται με τις διαδικασίες που απαιτούνται γι ατη διατήρηση της ιστορικής μνήμης, τη διάσωση των πηγών, αλλά και τη μετατροπή των αντικειμένων σε μουσειακά εκθέματα.

Έντυπα του προγράμματος (εξώφυλλα)

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε παιδιά Ε΄ και Στ΄ Δημοτικού.

Σχεδιασμός - ανάπτυξη προγράμματος: Περσεφόνη Γ. Καραμπάτη

Μουσειοσκευή: «Ο Μακεδονικός Αγώνας στο Βάλτο των Γιαννιτσών» (2005 – σήμερα)

Μια μαγική μουσειοβαλίτσα μεταμορφώνει τη σχολική αίθουσα σε μυστηριώδη βάλτο. Κούκλες, παιχνίδια, κατασκευές και μύρια άλλα, που ξεπηδούν από τη βαλίτσα, μεταφέρουν τους μικρούς μας φίλους στο παρελθόν.

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα μπορεί να υλοποιηθεί από παιδιά προσχολικής ηλικίας, πρώτης και δευτέρας τάξης δημοτικού και χωρίζεται σε τρεις δράσεις. Το υλικό που χρησιμοποιείται στο πρόγραμμα περιέχεται σε μια βαλίτσα, την οποία μπορούν να δανείζονται οι εκπαιδευτικοί για να μελετήσουν.

Καθώς η ιστορική περίοδος του Μακεδονικού Αγώνα δεν μπορεί να γίνει κατανοητή από παιδιά τόσο νεαρής ηλικίας ενώ πολλές φορές οι εκπαιδευτικοί αντιλαμβάνονται τον Αγώνα ως μια εποχή ένοπλων συγκρούσεων, η πρώτη δράση του πρόγραμμα «Ο Βάλτος των Γιαννιτσών» δίνει μια διαθεματική προσέγγιση ενός κύριου θέματος, του Μακεδονικού Αγώνα. Στη συνέχεια φέρνει στην επιφάνεια επιμέρους θέματα όπως η οικολογία, η προστασία του περιβάλλοντος, η χλωρίδα και η πανίδα, τα φυσικά υλικά και η χρήση τους στο παρελθόν και το παρόν, τα επαγγέλματα, η διάκριση των φύλων και οι ρόλοι τους στην παραδοσιακή κοινωνία κ.ά. Ο σχεδιασμός της μουσειοσκευής έχει ως βασικό στόχο την ενεργή συμμετοχή εκπαιδευτικών και παιδιών. Για το λόγο αυτό κάθε προτεινόμενη δραστηριότητα έχει τη δυνατότητα εμπλουτισμού και περαιτέρω δημιουργίας.

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα είναι «κλεισμένο» σε μια βαλίτσα μέσα στην οποία υπάρχουν τρία σεντόνια, κούκλες, σκηνικό του βάλτου, μια αγελάδα, ψάρια, φυσικά καλάμια καθώς και φωτογραφίες με δείγματα της χλωρίδας και της πανίδας. Η πρώτη δράση ονομάζεται «Ο υγρότοπος». Μέσα από το κουκλοθέατρο το οποίο παίζει ο εκπαιδευτικός τα παιδιά μαθαίνουν για τα ζώα και τα φυτά που υπάρχουν μέσα στο βάλτο, ενώ στο τέλος του θεατρικού ο εκπαιδευτικός και τα παιδιά καλούνται να δημιουργήσουν μάσκες έτσι ώστε και οι ίδιοι να παίξουν, να μάθουν, να ζωγραφίσουν και να δημιουργήσουν.

Η δεύτερη δράση είναι «Ο υγρότοπος και Οι άνθρωποι». Διαχειρίζεται το θέμα της ζωής στο βάλτο και τους ρόλους των δυο φύλων, την οικιστική κατάσταση στο χώρο του βάλτου καθώς και τα προϊόντα που παράγονται εκεί μέσα από μια σειρά δραστηριοτήτων όπως η προβολή διαφανειών, η συζήτηση και, ξανά, το κουκλοθέατρο. Ο εκπαιδευτικός και οι μαθητές μπορούν να κατασκευάσουν καλύβες, καλάθια ή φωλιές καθώς και να ζωγραφίσουν.

Στην τρίτη δράση «Ο Μακεδονικός Αγώνας και Ο Βάλτος» ο εκπαιδευτικός προβάλει ένα δίλεπτο βίντεο για τον Μακεδονικό Αγώνα και αφηγείται ένα κείμενο χωρίς να δίνει ονόματα σε χώρες και αγωνιστές. Το πνεύμα της αφήγησης προβάλει τον ανθρώπινο χαρακτήρα των αγωνιστών και την αγωνία τους να ζήσουν ελεύθεροι στον τόπο τους. Η έννοιες σκλαβιά και ελευθερία καθώς και η λειτουργία του τόπου ως καταφύγιο έχουν κυριαρχικό ρόλο.
Στόχος του εκπαιδευτικού προγράμματος είναι να προσεγγίσουν οι μαθητές το χώρο και την έννοια του μουσείου, να γνωρίσουν την χλωρίδα και την πανίδα του Βάλτου, να ασχοληθούν με θεμελιώδεις διακρίσεις, όπως αυτές των φύλων και του παρελθόντος με το παρόν, να παρατηρήσουν το διαφορετικό τρόπο ζωής στη συγκεκριμένη περίοδο, να προσεγγίσουν τη διαχρονικότητα του χώρου και του χρόνου, να μάθουν κάποιους όρους, όπως: μουσείο, πολιτισμός κ.ά.
Για το συγκεκριμένο πρόγραμμα υπάρχει συνοδευτικό υλικό, και σας αποστέλλουμε το επεξηγηματικό εγχειρίδιο.

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας.

Εικόνες από το πρόγραμμα:

Σχεδιασμός - ανάπτυξη προγράμματος: Περσεφόνη Γ. Καραμπάτη

Ο Μακεδονικός Αγώνας μέσα από τα διηγήματα της Πηνελόπης Δέλτα (1985 – 2007)

Στόχος του προγράμματος ήταν η εξοικείωση με το Μακεδονικό Αγώνα μέσα από την διαδικασία του παιχνιδιού, της ψυχαγωγίας και της αυτενέργειας των παιδιών.

Εικόνες από το πρόγραμμα:

Πρόσθετες Εκπαιδευτικές Δραστηριότητες

Το Μουσείο επίσης:

  • διοργανώνει εκπαιδευτικές εκδρομές παραμεθορίων σχολείων στη Θεσσαλονίκη
  • διοργανώνει σχολικούς διαγωνισμούς γνώσεων, λογοτεχνίας και ζωγραφικής
  • δανείζει στα σχολεία, κατόπιν αιτήσεως, εποπτικό υλικό και ομιλίες για τη διοργάνωση εορτών,
    και, τέλος, με την ενίσχυση διαφόρων κοινωφελών ιδρυμάτων,
  • παρέχει υποτροφίες σε απόφοιτους Ανωτάτων Σχολών για τη συνέχιση των μεταπτυχιακών τους σπουδών ή την εκπόνηση διδακτορικών διατριβών σε θέματα της νεότερης ιστορίας και ειδικότερα της Μακεδονίας.

Τελευταία ενημέρωση: 16/11/2018 14:04