Στη Μακεδονία στα 1908

Περιοδική έκθεση επιστολικών δελταρίων από τη συλλογή του Άγγελου Παπαϊωάννου, η οποία πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα εκδηλώσεων του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα τον Φεβρουάριο του 2002.

Το 1908 ήταν μια σημαντική χρονιά για την ιστορία της Μακεδονίας και ακόμη σημαντικότερη για την πορεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το κίνημα των Νεοτούρκων, εκσυγχρονιστών αξιωματικών του στρατού, με πρόγραμμα για την εφαρμογή πολιτικού συντάγματος και γενικά τη φιλελευθεροποίηση του καθεστώτος προκάλεσε αλυσίδα εξελίξεων. Οι συνέπειες της στρατιωτικής επέμβασης στην πολιτική θα πρέπει να αναζητηθούν όχι μόνο στο εσωτερικό της Αυτοκρατορίας, αλλά και σε όσες βαλκανικές χώρες βρήκαν σύντομα άξιους μιμητές.

Οι μεγάλες προσδοκίες Τούρκων, Ελλήνων και Βουλγάρων, ότι η συνταγματική διακυβέρνηση θα έλυνε δια μαγείας το πρόβλημα της ειρηνικής συνύπαρξης στον μακεδονικό χώρο μετά από τέσσερα σχεδόν χρόνια αδυσώπητων αναμετρήσεων απεικονίστηκαν από το φωτογραφικό φακό της εποχής. Κατόπιν πολλαπλασιάστηκαν με τη μορφή επιστολικών δελταρίων που εξωράισαν διεθνώς το ως τότε καταρρακωμένο πολιτικό προφίλ της Αυτοκρατορίας.

Πρωταγωνιστές αυτής της διαδικασίας εξωραϊσμού, που αποτύπωσε ο φωτογραφικός φακός, δεν ήταν μόνο οι Νεότουρκοι κινηματίες, αλλά και οι Έλληνες «μακεδονομάχοι» μαζί με τους Βούλγαρους «κομιτατζήδες» και πολλούς γνωστούς και άγνωστους παρανόμους της περιόδου. Όλοι μαζί, εν γνώσει ή εν αγνοία των πολιτικών σκοπιμοτήτων, πόζαραν για να τεκμηριωθεί η εθνική και κοινωνική συμφιλίωση. Βασικό σκηνικό της μοναδικής αυτής συγκυρίας ήταν η ίδια η πόλη της Θεσσαλονίκης και κατά δεύτερο λόγο το Μοναστήρι. Οι φωτογράφοι αποθανάτιζαν, από διάφορες οπτικές γωνίες, τις καινοφανείς πολιτικές συγκεντρώσεις και τις σκηνές συμφιλίωσης, ενώ οι εκδότες έσπευδαν να σφραγίσουν τα υπάρχοντα δελτάρια με τα ευοίωνα πολιτικά συνθήματα των ημερών.

Η συλλογή του Άγγελου Παπαϊωάννου διασώζει 300 πολύτιμα ταχυδρομικά δελτάρια εκείνων των ημερών, τα οποία μας μεταφέρουν στο πολιτικό κλίμα της Θεσσαλονίκης του 1908. Παράλληλα μας προσφέρουν μια εικόνα του Μακεδονικού Αγώνα κατά την επίσημη λήξη του, όταν οι αγωνιστές έσπευσαν να φωτογραφηθούν σε όλες σχεδόν τις πόλεις της Μακεδονίας.

Επιμέλεια έκθεσης: Δέσποινα Συρρή - Άγγελος Παπαϊωάννου
Κείμενα: Βασίλης Κ. Γούναρης
Σχεδιασμός έκθεσης: Δημήτρης Βλάχος

Επιστροφή