Βιβλιογραφία για τη Μακεδονία Βιβλιογραφία για τη Μακεδονία

Αγγελοπούλου, Άννα, Ο Κ.Π. Μισίρκοφ (1874-1926) και η κίνηση των "Μακεδονιστών", Θεσσαλονίκη, Studio University Press, Ελληνισμός και Κόσμος των Σλάβων 7, 2004

Διερευνά τις απαρχές του μακεδονισμού και τις ιδεολογικές ρίζες της μακεδονικής εθνογένεσης, της διαδικασίας δηλαδή που οδήγησε στην ανάδυση του μακεδονικού εθνικισμού και στη δημιουργία ενός νέου έθνους, του μακεδονικού. Στη μελέτη αποκαλύπτεται ότι η διαδικασία της σλαβομακεδονικής εθνογένεσης (που ξεκίνησε τότε και έμελλε να υιοθετηθεί επισήμως το 1944, μετά την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Μακεδονίας) είχε ως ιδεολογικό υπόβαθρο τη σλαβομακεδονική εθνική θεωρία που επινόησε στις αρχές του 20ού αιώνα ο μακεδονικής καταγωγής Κ.Π. Μισίρκοφ, ο οποίος είχε σπουδάσει ιστορία και φιλολογία στην Πετρούπολη και έζησε πολλά χρόνια στη Ρωσία.

Η μελέτη αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο επιχειρεί να παρουσιάσει τα ίχνη και τις εκδηλώσεις ενός πρώιμου μακεδονισμού, όπως εμφανίστηκαν κυρίως στις δύο τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού σε βουλγαρικά κείμενα, κυρίως άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά, εγγράμματων που κατάγονταν από την ευρύτερη γεωγραφική περιοχή της Μακεδονίας και είχαν αποδεχθεί τη βουλγαρική εθνική ταυτότητα. Φαίνεται ότι μεταξύ των Βούλγαρων εγγράμματων μακεδονικής καταγωγής δημιουργήθηκε δυσαρέσκεια εξαιτίας της πολιτικής της Βουλγαρίας στο μακεδονικό ζήτημα και απογοήτευση για την αδυναμία της να εκπληρώσει την ιδέα της Μεγάλης Βουλγαρίας, με αποτέλεσμα κάποιοι να απομακρυνθούν από το μεγαλοβουλγαρικό ιδεώδες. Η άποψη ότι ήταν απαραίτητος ο διαχωρισμός των μακεδονικών συμφερόντων από τα βουλγαρικά εθνικά συμφέροντα, προκειμένου να διασωθεί η ακεραιότητα της Μακεδονίας από τις σερβικές και τις ελληνικές βλέψεις, οδήγησε στην εμφάνιση της ιδέας της πολιτικής αυτονομίας της Μακεδονίας, που υιοθετήθηκε ως σύνθημα και ως επιδίωξη από τις διάφορες βουλγαρομακεδονικές οργανώσεις, ενίοτε και ως τακτική της πολιτικής των βουλγαρικών κυβερνήσεων, ξεκάθαρα όμως δεν ήταν μια αποδοχή της μακεδονικής εθνικής ιδιαιτερότητας. Στις αρχές του 20ού αιώνα ο μακεδονικός πολιτικός σεπαρατισμός, όπως ονομάστηκε στη Βουλγαρία η τάση υπέρ της πολιτικής αυτονόμησης της Μακεδονίας, διευρύνθηκε σε μακεδονικό εθνικό σεπαρατισμό από τον Κ.Π. Μισίρκοφ και τον κύκλο των αδελφών Τσουπόφσκι στην Πετρούπολη.

Στο δεύτερο μέρος της μελέτης παρουσιάζεται η δράση και το έργο του κυριότερου εκπροσώπου του μακεδονισμού, του Κ.Π. Μισίρκοφ (1874-1926), με ιδιαίτερη έμφαση στα κείμενα που έγραψε και στις απόψεις που υποστήριξε για το μακεδονικό ζήτημα. Ο Μισίρκοφ ήδη από το 1903 υποστήριξε τη θεωρία περί του «μακεδονικού» έθνους, σύμφωνα με την οποία οι Σλάβοι της Μακεδονίας, οι οποίοι στην πλειονότητά τους είχαν αποδεχθεί τη βουλγαρική εθνική ταυτότητα, έπρεπε να απομακρυνθούν από τη βουλγαρική επιρροή και να δημιουργήσουν μια διαφορετική εθνότητα, τη μακεδονική, με δικαίωμα αυτοδιάθεσης και αυτόνομης κρατικής υπόστασης. Αποπειράθηκε μάλιστα να διαμορφώσει μια γραπτή εθνική μακεδονική γλώσσα, με βάση τα κεντρικά σλαβομακεδονικά ιδιώματα, και να προκαλέσει την ανασύσταση της αρχιεπισκοπής της Αχρίδας ως Μακεδονικής Εκκλησίας. Επίσης επιχείρησε να αναζητήσει της ιστορικές καταβολές της σλαβομακεδονικής εθνότητας στα χρόνια της βυζαντινής αυτοκρατορίας, επισημαίνοντας την ανάγκη κοινού ιστορικού πεπρωμένου και πολιτισμού για το λαό του.

Σε άλλα κεφάλαια αναλύεται ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίστηκε η περίπτωση του Μισίρκοφ από την ιστοριογραφία της ΠΓΔΜ και η απάντηση που έδωσε η βουλγαρική ιστοριογραφία. Η πλευρά των Σκοπίων μυθοποίησε τον Μισίρκοφ, περιβάλλοντάς τον με το φωτοστέφανο του εθνικού διαφωτιστή και κύριου εκπροσώπου της μακεδονικής εθνικής σκέψης και ιδεολογίας, άσχετα αν εκείνος εντέλει δεν διατήρησε με πίστη και σταθερότητα τις θέσεις του για το «μακεδονικό» έθνος. Από την άλλη, η βουλγαρική ιστοριογραφία έδωσε έμφαση στην αμφιταλάντευσή του μεταξύ «μακεδονισμού» και βουλγαρισμού, τονίζοντας ότι ο ίδιος είχε αρνηθεί δημοσίως τις μακεδονιστικές θέσεις του.

Τελευταία ενημέρωση: 03/04/2009 10:29