Μίντσης, Γεώργιος Ι., Εθνολογική σύνθεση της Μακεδονίας (αρχαιότητα, μεσαίωνας, νέοι χρόνοι), Αθήνα, Ηρόδοτος, 1997

Κατά τον συγγραφέα, το ζήτημα της εθνολογικής σύνθεσης του πληθυσμού και της εθνικής συνείδησής του αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο του μακεδονικού ζητήματος, γιατί αποτελεί τον κινητήριο μοχλό των εξελίξεων εντός του κράτος των Σκοπίων αλλά και των διεκδικήσεών του σε βάρος των γειτονικών κρατών. Σκοπός του βιβλίου είναι να παρουσιάσει με τα μέχρι στιγμής υπάρχοντα ιστορικά δεδομένα την εθνολογική σύνθεση ανά τους αιώνες της ελληνικής Μακεδονίας, καθώς και της ευρύτερης γεωγραφικά ("μείζονος") Μακεδονίας, αποδεικνύοντας πόσο σαθρή είναι η προπαγάνδα των εθνικιστικών κύκλων των Σκοπίων τόσο ως προς την ύπαρξη "μακεδονικού" έθνους πριν από 1944 όσο και περί της δήθεν ύπαρξης "μακεδονικής" μειονότητας εντός της Ελλάδας. Χρονικά ακολουθείται η κλασική διάκριση: αρχαιότητα, μεσαίωνας, νέοι χρόνοι.

Το τμήμα που αφορά την αρχαιότητα είναι πολύ περιορισμένο και για το λόγο ότι τα δεδομένα των πηγών είναι πολύ λίγα, και γιατί είναι παράδοξο να προσπαθεί κανείς να αποδείξει ένα γεγονός πασίδηλο, όπως η ελληνικότητα των αρχαίων Μακεδόνων, και γιατί είναι αντιεπιστημονικό να μεταθέτει κανείς ένα πρόβλημα που εμφανίστηκε μετά το 1870 στην αρχαιότητα.

Ακολουθεί η μεσαιωνική περίοδος, η οποία, λόγω της εγκατάστασης των σλαβικών φύλων (6ος/7ος αιώνας) αποτέλεσε σταθμό για την εθνολογική σύνθεση της Βαλκανικής. Δίνεται εκτενώς η ζωή, οι μετακινήσεις και ο πολιτισμός των παλαιοσλάβων πριν και μετά την εγκατάστασή τους στη Βαλκανική, καθώς και η πολυτάραχη παρουσία των σλαβικών λαών της χερσονήσου, Σέρβων και Βουλγάρων. Παρουσιάζονται αναλυτικά, βάσει χωρίων βυζαντινών πηγών, οι εγκαταστάσεις των Σλάβων στο μακεδονικό χώρο, τα ποικίλα μέτρα που έλαβε η ρωμαϊκή διοίκηση για την αφομοίωσή τους, οι ξενικές επιδρομές που υπέστη η Μακεδονία κατά τη βυζαντινή περίοδο από διάφορους λαούς, και οι εθνολογικές επιπτώσεις των επιδρομών αυτών.

Ακολουθούν, στους νέους χρόνους, οι εθνολογικές μεταβολές που επήλθαν στο μακεδονικό χώρο κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας, με την εγκατάσταση οθωμανών Τούρκων και άλλων μουσουλμάνων, την έλευση των Εβραίων από τη Δύση, τις εσωτερικές μετακινήσεις χριστιανικών πληθυσμών, το μεταναστευτικό ρεύμα υπόδουλων Ελλήνων προς την Κεντρική Ευρώπη. Το τέλος της τουρκοκρατίας συνέπεσε για τη Μακεδονία με την οικονομική, κοινωνική, εκπαιδευτική άνοδο του ελληνικού στοιχείου, την ανάπτυξη της βουλγαρικής εθνικής συνείδησης που εξελίχθηκε σε μεγαλοϊδεατισμό, την εξέλιξη με τους Βαλκανικούς, παρουσιάζονται διεξοδικά όλες οι εθνολογικές μεταβολές μετά το 1912 στη Μακεδονία (ελληνοβουλγαρική ανταλλαγή πληθυσμών του 1919, ελληνοτουρκική ανταλλαγή 1923, εξόντωση της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης από τους Γερμανούς 1941-44, αναχώρηση το 1949 των σλαβόφωνων, συνέπεια των οποίων είναι σήμερα ότι η Μακεδονία κατοικείται κατά 100% από ελληνικό πληθυσμό.

Παρατίθεται εκτενής, χρηστικός βιβλιογραφικός οδηγός του μακεδονικού ζητήματος, αποτελούμενος από περίπου 750 τίτλους βιβλίων, εργασιών κτλ., ταξινομημένων κατά βάση την εθνική καταγωγή και την οπτική των συγγραφέων τους (ελληνική, βουλγαρική, σερβική, σκοπιανή, δυτικοευρωπαϊκή / αμερικανική), καθώς και για την εθνολογική σύνθεση της Μακεδονίας κατά τους αρχαίους και τους μέσους χρόνους.

Τα περισσότερα κείμενα που φιλοξενούνται στον τόμο έχουν ανακοινωθεί ή δημοσιευθεί σε επιστημονικά περιοδικά ή πρακτικά συνεδρίων κτλ. με αυτήν ή άλλη πρωιμότερη μορφή, στην ελληνική ή την αγγλική.