Σοφία, Βούρη, Πηγές για την ιστορία της Μακεδονίας. Πολιτική και εκπαίδευση 1875-1907, Αθήνα, Παρασκήνιο, 1994

Οι αρχειακές πηγές που δημοσιεύονται εδώ έρχονται να καλύψουν μέρος του μεγάλου κενού που αντιμετωπίζει σήμερα ο ερευνητής της ιστορίας της Μακεδονίας από τα μέσα του 19ου αιώνα και εξής. Βοηθάει ακόμη τον μη ειδικό να γνωρίσει κάποιες όψεις της νεότερης ιστορίας της Μακεδονίας, όπως και τον φοιτητή να μυηθεί στον τρόπο επεξεργασίας των ιστορικών πηγών και να προσεγγίσει άμεσα ένα πρωτογενές υλικό. Πρόκειται για εκθέσεις προξένων προς το υπουργείο Εξωτερικών του ελληνικού κράτους, οι οποίες βρίσκονται στο Ιστορικό Αρχείο του υπουργείου Εξωτερικών (από αυτές που η συγγραφέας χρησιμοποίησε για τη συγγραφή του προηγούμενου βιβλίου και της διδακτορικής της διατριβής με τίτλο "Η ελληνική εκπαίδευση στο σαντζάκι Μοναστηρίου 1870-1904: Η εθνική διάσταση", Ιωάννινα 1988).

Εκδίδονται 65 έγγραφα, μέρος της επίσημης διπλωματικής αλληλογραφίας (εκθέσεις, αναφορές, εγκύκλιοι) ελλήνων προξένων από το Μοναστήρι (Γεώργιος Δοκός, Κωνσταντίνος Πανουργιάς, Γουλιέλμος Φοντανάς, Ναπολέων Μπέτσος, Σταμάτης Κιουζές-Πεζάς, Νικόλαος Ξυδάκης) προς το κέντρο, το υπουργείο των Εξωτερικών, και το Σύλλογο προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων στην Αθήνα. Συμπεριλήφθηκαν επίσης εκθέσεις τοπικών φορέων, μητροπολιτών, κοινοτικών εκπροσώπων, γυμνασιαρχών και ιδιωτών. Οι πηγές επιλέχθηκαν με βάση την πληρότητα των πληροφοριών που παραθέτουν, το άμεσο και καίριο ιστορικό ενδιαφέρον τους. Καλύπτουν τα εξής επιμέρους θέματα: Εκπαιδευτική δραστηριότητα του ελληνισμού της Μακεδονίας, αξιολόγηση εκπαιδευτικών και εθνικών δεδομένων των άλλων εθνικών δυνάμεων (βουλγαρικής, ρουμανικής, σερβικής), εντοπισμός προβλημάτων, κυρίως οικονομικών, ελλείψεων και δυσλειτουργικών της ελληνικής εκπαίδευσης, διατύπωση προτάσεων για την προαγωγή της ελληνικής παιδείας. Επίσης τίθενται και άλλα ζητήματα που αφορούν την εκπαίδευση, όπως η στάση του οικουμενικού πατριαρχείου και των κατά τόπους μητροπολιτών, η τακτική της οθωμανικής διοίκησης, η πολιτική των ελληνικών κυβερνήσεων, η σχετική προξενική δραστηριότητα, η αξιολόγηση των εθνικών δεδομένων και ο εντοπισμός των εθνικών προβλημάτων που άπτονταν της εκπαιδευτικής διαδικασίας.