Triantafyllitsa Maniati-Kokkini, «Clergy and laity 'opponents' in claims for privileges and land from the twelfth to the fourteenth century», σ. 168-183

Από τα μέσα του ενδέκατου αιώνα μέχρι την κατάπτωσή της και όσο η οικονομική θέση της αυτοκρατορίας διαρκώς επιδεινωνόταν, διάφοροι ιδιώτες, φυσικά ή νομικά πρόσωπα, γίνονταν διαρκώς πλουσιότεροι και ενίσχυαν τη θέση τους, συνήθως και με την ευλογία της κεντρικής εξουσίας. Ο ίδιος ο αυτοκράτορας συχνά τους απένειμε διαρκώς περισσότερα προνόμια κυρίως οικονομικής φύσης, είτε επιλέγοντας να τους δείξει έτσι την εύνοιά του είτε υποχωρώντας στις διαρκώς εντεινόμενες πιέσεις/απαιτήσεις ισχυρών πολιτών για διαρκώς περισσότερες παραχωρήσεις. Συνήθως επρόκειτο για φοροελαφρύνσεις είτε αποδόσεις της νομής των ετήσιων ενοικίων κάποιων κρατικών εκτάσεων. Αποδέκτες-νομείς ήταν συνήθως εκπρόσωποι του κλήρου, κυρίως κάποιου μοναστηριού, αλλά και λαϊκοί, κάποτε αλλά όχι πάντα στρατιωτικοί αξιωματούχοι, με σημαντικό πλούτο και θέση στην κρατική ιεραρχία. Σε όλο το διάστημα από το δωδέκατο αιώνα μέχρι τις αρχές του δέκατου πέμπτου αιώνα, μέλη του κλήρου και λαϊκοί έφτασαν να κατέχουν σημαντικές εκτάσεις γης αλλά και προνόμια, κυρίως οι μοναστηριακές κοινότητες. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως υπήρχε η τάση από την κεντρική εξουσία να ενισχύονται ο κλήρος και τα μοναστήρια έναντι των λαϊκών, σημαντικών ατόμων που είχαν προσφέρει σημαντικές υπηρεσίες στον αυτοκράτορα, εντούτοις, η πτώση της αυτοκρατορίας βρήκε τα μοναστήρια να κατέχουν το μεγαλύτερο μέρος των γόνιμων πεδιάδων της Μακεδονίας.