Μονή Διονυσίου

Η μονή ιδρύθηκε στα τέλη του 14^ου αι. από τον όσιο Διονύσιο από την Κορησό της Καστοριάς. Μέχρι τον 16^ο αι. ευεργετήθηκε κατ΄ επανάληψη από Βυζαντινούς αυτοκράτορες και από ηγεμόνες της Μολδοβλαχίας. Το 1535 καταστράφηκε στο μεγαλύτερό της μέρος από πυρκαγιά, αλλά ανοικοδομήθηκε εκ νέου με την οικονομική βοήθεια ηγεμόνων των Παραδουνάβιων ηγεμονιών.

Το κτιριακό συγκρότημα της μονής που έχει έντονο φρουριακό χαρακτήρα είναι κτισμένο σε απόκρημνο βράχο, 80 μέτρα από την θάλασσα. Χαρακτηρίζεται από κλειστούς και ανοικτούς εξώστες πάνω σε ξύλινους προβόλους, ιδιαίτερα από την πλευρά της θάλασσας. Η αυλή της είναι μικρή, στην οποία κυριαρχεί ο όγκος του καθολικού και ο πύργος της μονής.

Το καθολικό της μονής, αφιερωμένο στον Γενέσιο τον Πρόδρομο, κτίστηκε και τοιχογραφήθηκε το διάστημα 1537-1547 από τον Τζώρτζη. Έχει σχήμα σταυροειδές με τρούλο. Εντός του καθολικού υπάρχει παρεκκλήσι αφιερωμένο στην Παναγία του Ακάθιστου Ύμνου. Τα λείψανα του Αγίου Νίφωνα, πατριάρχη Κωνσταντινούπολης φυλάσσονται σε ειδική κρύπτη στο καθολικό. Άλλα παρεκκλήσια είναι αφιερωμένα στους Αρχάγγελους, στον Άγιο Νίφωνα, τον Άγιο Νικόλαο, τον Άγιο Γεώργιο, τους Άγιος Κοσμά και Δαμιανό, τον Άγιο Ιωάννη το Θεολόγο και τον Άγιο Ιωάννη το Χρυσόστομο.

Η τράπεζα που βρίσκεται δίπλα στο καθολικό είναι ευρύχωρη και εικονογραφημένη από τους καλλιτέχνες Δανιήλ και Μερκούριο, οπαδούς της κρητικής σχολής. Μεταξύ των κειμηλίων της μονής ξεχωρίζει το λείψανο του Αγίου Νίφωνα, πατριάρχη Κωνσταντινούπολης που φυλάσσονται σε μια κρύπτη στο καθολικό. Σε μικρή απόσταση από τη μονή βρίσκεται το κάθισμα των Αγίων Αποστόλων, που κατοικείται από τον πολυγραφότατο μοναχό Θεόκλητο Διονυσιάτη.

Η μονή κατέχει την πέμπτη θέση στην ιεραρχία των αγιορείτικων μονών και κατοικείται από 48 μοναχούς (2001).