Μονή Παντοκράτορος

Η μονή Παντοκράτορος είναι κτισμένη στο μέσο περίπου της βορειοανατολικής πλευράς του Αγίου Όρους επάνω σε βραχώδη τοποθεσία δίπλα στη θάλασσα. Είναι αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Κυρίου. Ιδρύθηκε από τον Αλέξιο Στρατοπεδάρχη και τον Ιωάννη Πριμικάριο στα μέσα του 14^ου αι. Μετά την κατάκτηση του Αγίου Όρους από τους Οθωμανούς η μονή έπεσε σε παρακμή, αλλά κατόρθωσε να ανταπεξέλθει στις δυσκολίες με την βοήθεια των ελληνικής καταγωγής ηγεμόνων Παραδουναβίων περιοχών και των Φαναριωτών. Αν και καταστράφηκε δυο φορές από πυρκαγιά, το 1773 και το 1948, ωστόσο κατάφερε να επιβιώσει, να αυξήσει τα καθιδρύματα που βρίσκονται υπό την κατοχή της και στις μέρες μας να γνωρίσει μια νέα περίοδο ακμής.

Το καθολικό της μονής είναι μικρό λόγω της έλλειψης χώρου. Έχει την ιδιαιτερότητα, οι χώροι του να βρίσκονται στο μέσο της κάτοψης του Καθολικού και μάλιστα σε σχετική απόσταση από το Ιερό Βήμα. Σε παρεκκλήσι στο εσωτερικό του καθολικού φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Γερόντισσας. Το καθολικό είναι τοιχογραφημένο από τεχνίτες της Μακεδονικής σχολής. Κάποια τμήματα των τοιχογραφιών έχουν ανακαινιστεί το 1854. Εντός της μονής υπάρχουν 8 παρεκκλήσια.

Λόγω της έλλειψης χώρου η μονή δεν διαθέτει φιάλη για τον αγιασμό των υδάτων. Η τράπεζα βρίσκεται στον πρώτο όροφο της δυτικής πτέρυγας απέναντι από το Καθολικό. Τοιχογραφήθηκε το 1749 από ζωγράφους από τα Γιάννενα, ενώ τμήμα της ιστορήθηκε πρόσφατα από μοναχούς της μονής.

Στη βιβλιοθήκη φυλάσσονται 350 κώδικες, δυο λειτουργικά ειλητάρια και 3500 έντυπα βιβλία. Πρόσφατα μερικοί κώδικες εκλάπησαν από τη βιβλιοθήκη. Επίσης στο σκευοφυλάκιο φυλάσσονται πολλά ιερά κειμήλια και ένα σημαντικό τεμάχιο Τίμιου Ξύλου.

Καταλαμβάνει την έβδομη θέση στην ιεραρχία των αγιορείτικων μονών και κατοικείται από 26 μοναχούς (2001). Η μονή διαθέτει πολλά εξαρτήματα, με πιο σημαντικό τη σκήτη του Προφήτη Ηλία. Επίσης τα κελιά του Ραβδούχου και της Κοίμησης της Παρθένου ή του Άξιον Εστί, από την ομώνυμη θαυματουργή εικόνα.