Μονή Ζωγράφου

Η μονή Ζωγράφου βρίσκεται στην νοτιοδυτική πλευρά της αθωνικής χερσονήσου, σε δασώδη πλαγιά, αθέατη από την θάλασσα από την οποία απέχει περίπου μια ώρα πεζοπορία. Κατά την παράδοση κτίστηκε τον 10ο αιώνα από τους μοναχούς Μωυσή, Ααρών και Ιωάννη από την Αχρίδα. Αρχικά η μονή ήταν ελληνική αλλά από το 1192 άρχισαν να εγκαθίστανται Βούλγαροι μοναχοί στη μονή. Στις αρχές του 13ου αιώνα υπέστη σοβαρές καταστροφές από τους Καταλανούς αλλά και τους ενωτικούς του αυτοκράτορα Μιχαήλ Η' και του πατριάρχη Βέκκιου οι οποίοι κατά την παράδοση το 1276 θανάτωσαν, είκοσι έξι μοναχούς στον πύργο της μονής. Το 1873 ανεγέρθηκε στην θέση του παλιού πύργου μνημείο των 26 μαρτύρων. Από τα μέσα του 19^ου αι. όλοι οι μοναχοί είναι Βούλγαροι και οι ακολουθίες ψάλλονται στα βουλγαρικά.

Το μοναστηριακό συγκρότημα είναι μεγαλοπρεπές με πολυώροφα κτίρια, ευρύχωρη αυλή, στη μέση της οποίας βρίσκεται το καθολικό, το οποίο κτίστηκε το 1801 και τοιχογραφήθηκε το 1817. Επίσης υπάρχουν 8 παρεκκλήσια εντός του καθολικού και άλλα 8 στην υπόλοιπη μονή. Είναι αφιερωμένα στην Παναγία την Ακάθιστο, στους Αγίους Κύριλλο και Μεθόδιο, στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος, στον Άγιο Ιωάννη το Βαπτιστή, στον Άγιο Δημήτριο, στους Αγίους Κοσμά και Δαμιανό, στους Σαράντα Μάρτυρες και στους Αρχαγγέλους.

Η τράπεζα, πρόσφατα ανακαινισμένη, βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το καθολικό. Είναι κτίσμα του 19^ου αι. Κοντά στο καθολικό και στην τράπεζα (βορειοδυτικά) βρίσκεται η φιάλη για τον αγιασμό των υδάτων. Η μονή διαθέτει πολλά κειμήλια. Η βιβλιοθήκη βρίσκεται στον πύργο της μονής. Φιλοξενεί σπάνια χειρόγραφα, ελληνικούς και βουλγαρικούς κώδικες, και 10.000 έντυπα βιβλία στα ελληνικά και σε σλαβικές γλώσσες. Ο σημαντικότερος κώδικας είναι το χειρόγραφο της πρώτης ιστορίας του βουλγαρικού έθνους που έγραψε ο μοναχός Παίσιος το 1745.

Η μονή καταλαμβάνει την ένατη θέση μεταξύ των μονών του Αγίου Όρους και κατοικείται από 23 μοναχούς (2001).