Πλαδή, Μαρία Μ., Φωνολογική ανάλυση του ιδιώματος του Λιτοχώρου Πιερίας, μεταπτυχιακή εργασία, τμήμα Φιλολογίας, Φ.Λ.Σ., Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 1996, 175 σ.

Το Λιτόχωρο, δήμος του Ν. Πιερίας, στην όχθη του ποταμού Ενιπέα, στους πρόποδες του Ολύμπου, στο πλάι της εθνικής οδού Αθηνών - Θεσσαλονίκης, ιδρύθηκε την πρώτη περίοδο της τουρκοκρατίας, μάλλον από κατοίκους άλλου καταστραμένου χωριού, πιθανότατα στη θέση ερειπομένων αρχαιότερων οικισμών. Η εργασία αποτελεί φωνολογική ανάλυση του ιδιώματος του Λιτοχώρου, στο πλαίσιο της λειτουργικής γλωσσολογίας. Εϊναι μία συγχρονική ανάλυση και ερμηνευτική προσέγγιση του ιδιώματος του Λιτοχώρου, μία μελέτη των σχέσεων και των λειτουργιών των μονάδων που συγκροτούν το φωνολογικό σύστημα του ιδιώματος. Το εισαγωγικό κεφάλαιο δίνει γενικά ιστορικά στοιχεία για το Λιτόχωρο, την ετυμολογία του ονόματός του, την εκπαίδευση, βασικά στοιχεία για το ιδίωμα, τους πληροφορητές και τη μέθοδο ανάλυσης. Ακολουθεί περιγραφή των φωνημάτων (συμφώνων και φωνηέντων, διφθόγγων και ταξινόμησή τους σύμφωνα με τη λειτουργία τους μέσα στο ιδίωμα, και στην συνέχεια ακολουθεί η μελετη των νόμων που διέπουν την συνύπαρξη και τους συνδυασμούς των φωνημάτων και των διακριτικών χαρακτηριστικών τους μεσα στα σημαίνοντα του ιδιώματος. Επίσης άλλα φαινόμενα όπως λ.χ. η προσωδία κ.α. Το λιτοχωρίτικο ιδίωμα σήμερα δεν ομιλείται στη γνήσια μορφή του παρά μόνο ανάμεσα σε άτομα μεγάλης ηλικίας και έχει βαθιά επηρεαστεί από την κοινή νεοελληνική. Το εκπαιδευτικό σύστημα, η εσωτερική μετανάστευση, ο τουρισμός, η εγγύτητα στο μεγάλο αστικό κέντρο της Θεσσαλονίκης, άλλαξε τη στάση των φορέων του απέναντι στο ιδίωμα φορτώνοντά τους με ένα αίσθημα κατωτερότητας. Η υποχώρηση του ιδιώματος είναι πλέον αναμφισβήτητη, ειδικά οι νέοι είναι πλεόν μόνο παθητικοί φορείς, αντιμετωπίζουν το ιδίωμα ως μουσειακό είδος.