Κυριακίδου, Ελισάβετ Χ., Συμβολή στην ιστορία της παιδείας στη Μακεδονία από τα μέσα του 18ου αιώνα ως την ελληνική επανάσταση, μεταπτυχιακή εργασία, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φ.Λ.Σ., Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 1997, 81 σ.

Οι πληροφορίες γύρω από το θέμα είναι μεμονωμένες, αποσπασματικές, κάποτε ατεκμηρίωτες, αφορούν κυρίως ελάχιστα φημισμένα πνευματικά κέντρα της Τουρκοκρατίας. Η ως τώρα έρευνα δεν είχε φωτίσει αρκετά την πνευματική φυσιογνωμία της Μακεδονίας, Μικρή συμβολή είναι η εργασία ως προσπάθεια συγκέντρωσης και ταξινόμησης των στοιχείων της έρευνας ως τώρα. Προηγείται μία αναδρομή στην πνευματική κατάσταση της Μακεδονίας από την πρώιμη φάση της Τουρκοκρατίας (14ος αι.) ως τις αρχες του 19ου αι. Στα επόμενα δύο κεφάλαια παρουσιάζεται το κύριο θέμα της εργασίας, ακολουθώντας την τότε διοικητική διαίρεση της περιοχής κατά βιλαέτια, Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου. Η εργασία εκθέτει τις εκπαιδευτικές και γενικότερες πνευματικές εξελίξεις στη Μακεδονία ανά σαντζάκι και καζά, την ίδρυση και λειτουργία σχολείων, φωτισμένους δασκάλους, δωρητές και ιδρυτές σχολείων, πνευματικούς ανθρώπους και εκκλησιαστικούς παράγοντες που με το έργο τους κράτησαν άσβηστη τη φλόγα της ελληνικής παιδείας σε όλη τη μείζονα τουρκοκρατούμενη Μακεδονία.