Ποτηρόπουλος, Παρασκευάς, Από τις "χαμένες πατρίδες" στην πατρίδα του σήμερα: Νέα Μηχανιώνα, προσφυγική συνείδηση και ταυτότητα, μεταπτυχιακή εργασία, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φ.Λ.Σ., Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 1998, 181 σ., με αξιόλογη βιβλιογραφία, παράρτημα με πληροφορίες για τους πληροφορητές της έρευνας, με αποσπάσματα από τα 'Πρακτικά' των Κοινοτικών Συμβουλίων, έγγραφα νομικών πράξεων και τραγούδια της παλιάς Μηχανιώνας και 10 πίνακες με φωτογραφίες.

Στο πλαίσιο του ευρύτερου προβληματισμού για τις μακροπρόθεσμες κοινωνικές και ιδεολογικές συνέπειες της αποκατάστασης των προσφύγων του 1922, η εργασία πραγματεύεται τη διαδικασία συγκρότησης της πολιτισμικής ταυτότητας και τη διαδικασία ενσωμάτωσης στο ελληνικό γίγνεσθαι των κατοίκων του προσφυγικού οικισμού Νέας Μηχανιώνας Θεσσαλονίκης, μέσα από τη σχέση τους με το παρελθόν τους και τη λειτουργία της ατομικής και συλλογικής μνήμης. Η Νέα Μηχανιώνα, χτισμένη στα παράλια το Θερμαϊκού Κόλπου, στο ακρωτήρι Μεγάλο Καράμπουρνού, Μεγάλο Έμβολο, δημιουργήθηκε από συνοίκηση προσφύγων από τη Μηχανιώνα της Κυζίκου, το Αυδήμι της Ανατολικής Θράκης και την Αγία Παρασκευή, περιφέρειας Κρήνης, οι οποίοι πλαισιώθηκαν απο οικογένειες από διάφορες περιοχές Μ. Ασίας και Θράκης. Στο εισαγωγικό μέρος τίθενται οι μεθοδολογικές γραμμές και η γενικότερη προβληματική στην εξέταση της προσφυγικής αποκατάστασης και ταυτότητας. Στα τρία κεφάλαια που ακολουθούν αναπτύσεται μία σειρά από θέματα. Επιχειρείται, στην ουσία, ο προσδιορισμός του συνόλου των κοινωνικών σχέσεων των κατοίκων της Ν. Μηχανιώνας, μέσα από καθημερινές πρακτικές ή συμβολικές αναπαραστάσεις, μέσα από την ιστορία ή τη συνήθεια. Καταγράφεται η βιωμένη ιστορία των κατοίκων από τον ξεριζωμό και την προσφυγιά ως την εγκατάσταση και αποκατάσταση στη νέα πατρίδα. Εξετάζεται η οργάνωση του χώρου, της παραγωγής, της οικονομίας, η κοινωνική και πολιτιστική δομή, οι πολιτικές πράξεις και πρακτικές των κατοίκων, οι πολιτισμικές τους στάσεις και οι θρησκευτικές τους πρακτικές, όπως ήταν διαμορφωμένες στις ιδιαίτερες πατρίδες και τα χαρακτηριστικά που προσέλαβαν στην εξέλιξή τους μέσα στο χρόνο, από τη σύσταση του νέου οικισμού ως το παρόν, υπό την επίδραση του μεγάλου γειτονικού οικονομικού και πολιτικού κέντρου της περιοχής, της Θεσσαλονίκης. Βάρος δίνεται στη διαμόρφωση της πολιτισμικής ιδιαιτερότητας των κατοίκων της Ν. Μηχανιώνας, την αίσθηση της προσφυγικής ταυτότητας, τις διαδικασίες αυτοπροσδιορισμού ανάμεσα στις πληθυσμιακές ομάδες της κοινότητας ή εκείνες του προσδιορισμού τους έναντι των κατοίκων άλλων κοινοτήτων, προσφυγικών ή γηγενών. Η μελέτη επιζητεί να καταδείξει τα στοιχεία που μεταφέρθηκαν αυτούσια ή με μετασχηματισμένη μορφή και περιεχόμενο για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες της προσφυγιάς και τις απαιτήσεις της νέας πραγματικότητας στη συγκεκριμένη μικροκοινωνία.