Μωραϊτου, Ειρήνη Ν., Το νομικό καθεστώς των παροίκων κατά την υστεροβυζαντινή εποχή στη Μακεδονία, μεταπτυχιακή εργασία, τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φ.Λ.Σ., Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 1993, 152 σ. με 5 χάρρτες και 2 πίνακες.

Εξετάζει τη νομική θέση και τα δικαιώματα των παροίκων, μίας τάξης εξαρτημένων ενοικιαστών γής, κατά την υστεροβυζαντινή περίοδο στην Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία, από τον Αξιό ως το Νέστο ποταμό. Για τη ζώνη αυτή, όπου οι μονές του Αγίου Όρους κατείχαν σημαντικές εκτάσεις γης με καλλιεργητές τους παροίκους, υπάρχει πληθώρα πηγών, αυτοκρατορικά έγγραφα, περιορισμοί και πρακτικά. Η έρευνα εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της προβληματικής αν υπήρχαν ή όχι ανεξάρτητοι μικροκαλλιεργητές στο ύστερο Βυζάντιο, αν υφίστατο ή όχι βυζαντινή φεουδαρχία. Προσπαθεί να δώσει μία σαφή εικόνα των κοινωνικών χαρακτηριστικών της υστεροβυζαντινής εποχής, την οικιστική μονάδα του χωριού όπου κατοικούσαν οι πάροικοι, τη σχέση τους με τη γή που καλλιεργούσαν και με τους γαιοκτήμονες.