Ναουμίδου, Μαρία, Εγχάρακτες διακοσμήσεις 'σημειώσεις' στην προϊστορική κεραμική της Μακεδονίας, μεταπτυχιακή εργασία, τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φ.Λ.Σ., Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 1996, 179 σ. με πίνακα προϊστορικών θέσεων της Μακεδονίας και 21 εικόνες + 23 πίνακες.

Από τα κατάλοιπα του παρελθόντος τα κεραμικά είναι τα πιο διαδεδομένα και προσιτά σε κάθε περίπτωση είτε πρόκειται για επιφανειακή έρευνα είτε για ανασκαφή. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική αν και όχι η πλέον διαδεδομένη, η εγχάρακτου τύπου κεραμική είναι η πιο ασφαλώς χρονολογημένη καθώς βρέθηκε σε στρώματα με επείσκαπτη Μυκηναϊκή. Η σημασία της για την αρχαιολογία συνίσταται στο ότι η μελέτη της δίνει πληροφορίες για την οικονομική και κοινωνική οργάνωση και παραγωγή από την Πρώιμη Νεολιθική εποχή ως την εποχή του Χαλκού, οπότε σταδιακά υποχωρεί και η χρήση της. Η παρουσία ή η απουσία της από θέσεις δημιουργεί ερωτηματικά για την αφετηρία παραγωγής αλλά και για την εξάπλωσή της. Ο εντοπισμός της σε θέσεις της Δ. Θράκης αλλά και άλλων βαλκανικών χωρών οδηγεί σε δημιουργία απόψεων για ενιαίο πολιτισμικό χώρο με επικοινωνία όχι μόνο βασισμένη σε εμπορικές ανταλλαγές αλλά και σε τομείς κοινωνικούς, πολιτικούς και ιδεολογικούς. Χωρισμένη σε πέντε μέρη, η εργασία παρουυσιάζει όλες τις ως σήμερα γνωστές θέσεις στη Μακεδονία που παρουσίασαν εγχάρακτη κεραμεική από ανασκαφική και επιφανειακή έρευνα. Παρουσιάζει την κεραμεική, τον τρόπο κατασκευής και τα σχήματα των αγγείων, τα διακοσμητικά τους θέματα. Η προσπάθεια επιπλέον αποσκοπεί στο συσχετισμό και τη σύγκριση των ευρημάτων στα τρία μέρη : Ανατολική και Δυτική Μακεδονία, Δ. Θράκη, Νότια Ελλάδα και γύρω βαλκανικές χώρες. Η εργασία επίσης προσπαθεί να προσεγγίσει το θέμα της διαμόρφωσης του χώρου και του τρόπου κοινωνικής οργάνωσης και παραγωγής από τη Νεολιθική εποχή ως την Εποχή του Χαλκού.