Φραγγεδάκη, Αδαμαντία, Οι τοιχογραφίες του αγίου Σπυρίδωνα στο παρεκκλήσιο της Μονής Προδρόμου Σερρών και ο εικονογραφικός κύκλος του αγίου, μεταπτυχιακή εργασία, Θεολογική Σχολή Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 1998, 90 σ. + ευρετήρια πινάκων τοιχογραφιών και πινάκων εικόνων + 7 σ. βιβλιογραφία + στ΄ πίνακες + 19 πίνακες + 49 πίνακες.

Θαυματουργός ήδη εν ζωή, ο άγιος Σπυρίδων, φιλάνθρωπος επίσκοπος Τριμυθούντος, πολιούχος της Κέρκυρας όπου μεταφέρθηκε το ιερό του λείψανο άφθαρτο το 1456, γεννήθηκε και πέθανε στην Κύπρο (270-348). Βάσει φιλολογικών πηγών επιχειρείται εδώ μία ανασύνθεση του εικονογραφικού κύκλου το αγίου. Αφορμή μελέτης και αξιολόγησης των θεμάτων, η εικονογράφηση του παρεκκλησίου της Ι. Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών. Μεταξύ των έξι συνολικά εικονογραφικών κύκλων του αγίου που εντοπίζει η εργασία, ο κύκλος του παρεκκλησιού συμπίπτει θεματικά με τους προγενέστερους πέντε αλλά διακρίνεται για την αφηγηματική διάθεση και τη λαϊκότητα στην τεχνοτροπία, που χαρακτηρίζουν γενικότερα τη ζωγραφική του 18ου αι. στην Ανατολική Μακεδονία. Το εικονογραφικό υλικό των άλλων κύκλων προέρχεται κατά βάση από τη νησιωτική Ελλάδα, πρωτίστως την Κέρκυρα, ενώ σπανιότερες είναι οι παραστάσεις από άλλα μέρη. Οι διηγήσεις του βίου το αγίου επηρέασαν τη θεματολογία των εικονογραφικών του κύκλων : από τα 34 επεισόδια και θαύματα του βίου μόνο τα 21 συναντώνται σε εικονογραφήσεις. Στο παρεκκλήσι συναντώνται μόνο επτά επεισόδια από τη θαυματουργική δράση του αγίου, ο οποίος εικονίζεται επίσης και μεταξύ άλλων αγίων και πατέρων. Μετά την παράθεση στοιχείων του βίου του αγίου και της λατρείας του στο χρόνο, ακολουθούν τα δύο κύρια μέρη της εργασίας. Στο πρώτο παρουσιάζεται η ιστορία και η αρχιτεκτονική του παρεκκλησιού, το εικονογραφικό πρόγραμμα και η τεχνοτροπία των παραστάσεων, ενώ στο δεύτερο παρουσιάζονται οι εικονογραφικοί τύποι και οι σκηνές του βίου του αγίου Σπυρίδωνος που ιστορούνται στους τοίχους του παρεκκλησιού. Ο βίος του αγίου αποτελεί τον ένα από τους τρείς κύκλους της εικονογράφησης του παρεκκλησιού, είναι σύντομος και εκτείνεται στο κάτω μέρος των Ν. και Δ. τοίχων του μνημείου, όπου ο άγιος παρουσιάζεται όρθιος μεταξύ άλλων αγίων και πατέρων. Οι ζωγράφοι επέλεξαν τα θέματα βάσει της δημοτικότητάς τους, επηρεασμένοι από το κλίμα της εποχής, την ανέχεια και τη στέρηση των στοιχειωδών για την επιβίωση των κατοίκων κατά την Τουρκοκρατία. Γενικά, όλες οι σκηνές αφορούν τον άγιο εν ζωή, και εκτός από δύο θέματα που αφορούν την προσωπική του ζωή (συμμετοχή του στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο, όπου διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στην καταπολέμηση της αίρεσης του Αρίου, και προσωρινή ανάσταση της νεκρής του κόρης), οι υπόλοιπες σκηνές αναφέρονται σε τέσσερα θαύματα του αγίου-ευεργεσίες του προς ανθρώπους με βιοποριστικά προβλήματα : πρόκληση βροχής για σωτηρία από ακαρπία, μεταβολή φιδιού σε χρυσό κόσμημα, καταστροφή της σοδειάς πλεονέκτη σιτοπώλου προς όφελος των φτωχών, και, η σωτηρία του φίλου του αγίου από τη φυλακή.