Δάρδας, Αναστάσιος Ν., Η ίδρυση και λειτουργία του Τραμπάντζειου Γυμνασίου Σιάτιστας με την εποπτεία της εκκλησίας. Συμβολή στην εκκλησιαστική και εκπαιδευτική ιστορία της Δυτικής Μακεδονίας, διδακτορική διατριβή, Θεολογική Σχολή Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 1991, 523 σ. με εκτενή βιβλιογραφία και 3 παραρτήματα (ανέκδοτες πηγές, πίνακες εκπαιδευτικών και μαθητών).

Η παρουσίαση της ιστορίας της παιδείας στη Σιάτιστα κατά την περίοδο της τουρκοκρατιας είναι δυσχερής υπόθεση λόγω της σπανιότητας των πηγών. Η ίδρυση του Τραμπάντζειου Γυμνασίου στο 1888 και η λειτουργία το από το 1889-90 αποτέλεσε σταθμό στην ιστορία της πόλης, η οποία φαίνεται ότι διατηρούσε έντονη εκπαιδευτική κίνηση (απόρροια της εμπορικής και οικονομικής ανάπτυξής της) και στην οποία φαίνεται ότι λειτουργούσε ανώτερη σχολη τουλάχιστον 200 χρόνια. Σε ιστορική εισαγωγή η εργασία εξετάζει το θέμα της παιδείας και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στη Σιάτιστα από το δεύτερο μισό του 17ου αι. ως την εποχή της ίδρυσης του Τραμπάντζειου Γυμνασίου. Στα υπόλοιπα τέσσερα κεφάλαιά της δίνονται πληροφορίες για τον απόδημο ευεργέτη Ιωάννη Μιχ. Τραμπαντζή, το βίο την προκοπή του και την προσφορά του στη Σιάτιστα, την ίδρυση και λειτουργία του Τραμπάντζειου Γυμνασίου υπο την εποπτεία των Μητροπολιτών Σισανίου - Σιατίστης στα διαστήματα της ποιμαντορίας τους μεταξύ 1888-1914, τη λειτουργία του ιδρύματος στο ελεύθερο κράτος σε δύο διαστήματα ως το 1931 (οικονομικά ακόμη εξαρτημένο από την εκκλησία) και από το 1931 ως σήμερα, (απεξαρτημένο πλέον από την εκκλησιαστική αρχή).