Κατή, Ελένη Δημ., Η ιστορία της Ιεράς Μονής Αγίου Ανδρέα Περιστεράς, μεταπτυχιακή εργασία, Θεολογική Σχολή Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 1997, 137 σ. με 23 εικόνες.

Νοτιανατολικά της Θεσσαλονίκης, στις πλαγιές του Χορτιάτη βρίσκεται ο ορεινός οικισμός της Περιστεράς, γνωστός ήδη από τη βυζαντινή εποχή, όταν φιλοξενούσε τα ερείπια παλαιοχριστιανικού μνημείου. Στα ερείπια αυτά, στα τέλη του 9ου αι. μ.Χ., ο όσιος Ευθύμιος ο Νέος, μοναχός ήδη από τη Μικρασία που μόνασε αργότερα στο Άγιο Όρος, ίδρυσε ανδρική μονή του αγίου Ανδρέα. Ο κτήτορας και ιδρυτής της μονής της εξασφάλισε προνόμια και φοροαπαλλαγές για την ευημερία της, στο τέλος του 10ου αι. όμως η μονή είχε περιπέσει σε παρακμή και έγινε μετόχι της Ιεράς Μονής Αγίας Λαύρας Αγίου Όρους, για να περάσει τελικά στα χέρια του οθωμανικού δημοσίου στις αρχές του 12ου αι. Τελευταία μνεία της μονής γίνεται στις αρχές 14ου αι., για να χαθούν έκτοτε τα ίχνη της και να επικρατήσει σύγχυση ως προς την ύπαρξη και την αληθινή θέση της, ως τις αρχές του 20ου αι. όταν επισημάνθηκε ότι ο σημερινός ενοριακός ναός της Περιστεράς ουσιαστικά ήταν το καθολικό της βυζαντινής μονής. Με βάση το βίο του οσίου Ευθυμίου του Νέου, τα λίγα έγγραφα που αναφέρονται στη μονή και την πενιχρή σχετική βιβλιογραφία επιχειρείται η ανάπλαση της ιστορίας της μονής σε συνάρτηση με την ιστορία της Περιστεράς και της ευρύτερης περιοχής, απο την αρχαιότητα ως τις ημέρες μας, αλλά και με το βίο και την προσωπικότητα του ιδρυτή και κτήτορά της.